‘Misschien schuilt er dan toch een echte kleine Duitser in hem’

Wat zegt het woord ‘kleine’ in de titel? Is de ontvanger ‘een klein ‘beetje’ Duits’ of is hij een Duitser, maar dan ‘klein van stuk’? En deze: ‘Misschien schuilt er dan tóch...’. Ik hoor een klemtoon op ‘dan tóch’. Hoe gaat de luisteraar dit waarderen? Natuurlijk hangt er inderdaad veel van af wat de wijze is geweest waarop het citaat wordt uitgesproken. In welke context de uitspraak wordt gedaan. Mijn gevoel zegt dat de toon de muziek maakt en dat zou toch zonde zijn, want dan gaat de spreker aan de inhoud voorbij. Lijkt mij niet de bedoeling van zo’n prachtig quote. Heerlijk! Smullen toch! Het analyseren van een opvallend citaat, dat zomaar je gehoor binnendringt en je tot nadenken aanzet. Het prikkelt je tot het uitvergroten hiervan. Wat wil de spreker écht vertellen? Tijd voor diepgaand onderzoek in één column? Gaat niet lukken! Een kleine poging in de richting wagen? Een uitdaging! De titel blijft hangen en dan weet je dat het hoofd van een columnist zomaar kan ‘ontploffen’. ‘Een Duitser? Een echte Duitser! Een echte Duitser is degelijk, punctueel en beleefd.’ Een start van prachtig mooie karaktereigenschappen, zou ik zeggen. ‘Duitsers zijn daarnaast gesteld op privé en orde. Een echte Duitser is formeel, sociaal, betrouwbaar en houdt van structuur. En tenslotte: Een Duitser acht respect hoger, dan aardig gevonden worden.’ Op zich ook niets mis mee, toch? Even ‘googelen’ en ook jij gaat deze ‘typisch Duitse karaktereigenschappen’ vinden. Als échte Hollander kan ik met al deze eigenschappen goed leven. Misschien is het, voor ons Hollanders, zelfs het overwegen waard om deze kwaliteiten in een rugzakje dagelijks met ons mee te dragen. Sterker nog: Behoud van deze eigenschappen, in een overtollig mediaverzadigde omgeving, zou best karakter kunnen hebben. Ik hoor het de spreker wederom zeggen: ‘Misschien schuilt er dan toch...!’. In gedachten maak ik de zin af. Welke conclusies gaat de ontvanger aan dit citaat verbinden? Géén conclusies wellicht! Ik trek ze in ieder geval niet! Ik denk namelijk, dat zowel plaats, tijd en wijze waarop een uitspraak wordt gedaan, erg belangrijk zijn en daarmee het gewicht van het citaat bepalen. De werkelijke gedachtegang van de spreker is niet goed in te schatten. Toch geef ik de spreker stof tot nadenken mee: ‘Ondanks een verdeeld verleden én het verschil in taal en nationaliteit, lijken wij, de Hollander en de Duitser, heel veel aangename overeenkomsten te hebben. Dát hebben bovengenoemde eigenschappen mij, na enig overwegen, wel duidelijk gemaakt. Als échte Hollandse Bourgondiër heb ik daar eigenlijk niet zo veel moeite mee.

Petro Alferink