Natuurontdekking: een bezoek waard

Oud verdedigingswerk midden in de natuur

- Door: Harry Kruiper - Dat komt men tegen tussen Ommen en Balkbrug. De Ommerschans is een rustig en groen cultuurlandschap waar natuur, open velden en bosrijke zones samenkomen. Het is het gebied van de voormalige onvrije bedelaarskolonie. De 17e-eeuwse schans biedt nu een verstilde leefomgeving voor wandelaars, vogels en planten te midden van historische wallen en grachten.

Wandelen in het groen vanaf de herstelde wallen

Als je er aan de Schans aan de Balkerweg 84 de auto of fiets parkeert, sta je vrijwel onmiddellijk oog in oog met de historische structuur. Het kanon is direct al een opvallend historisch herkenningspunt en vormt de centrale verzamelplek voor rondwandelingen. Het antieke wapen visualiseert de 17e-eeuwse vestinggeschiedenis en dient als startpunt voor verhalen over de voormalige strafkolonie. Borden en QR-codes vertellen er over de ecologie en historie over de Ommerschans die rond 1625 werd gebouwd ter verdediging tegen de Spanjaarden. Het was ook een van de drie plekken vroeger waar de vijand door het zompige moeras tegen gehouden kon worden.  Het begon met een simpele veldschans, vierkant met wallen en een gracht. Later werd de schans sterk uitgebreid met bastions en ravelijnen. Ook waren er gebouwen voor de commandant, de soldaten en voor de wapenopslag.

Pure geschiedenis, meer informatie

Breng ook een bezoek aan de Koloniekamer in ’t Trefpunt Balkbrug aan de Meppelerweg 34. Elke woensdagmiddag van 14.00 tot 16.00 uur of op afspraak (voor groepen) kan men hier terecht. Het kan nog meer dienen als een ideale opstap en informatiepunt voor een wandeling of verkenning van het historische terrein van de Ommerschans. Om meer te weten te komen over één van die zeven koloniën van Weldadigheid in ons land. Die tot doel hadden om de armoede in Nederland terug te dringen met de oprichting in 1817 van de Maatschappij van Weldadigheid. Men ziet er onder andere een historisch overzicht van de tijdlijnen van de Ommerschans vanaf de middeleeuwen tot aan nu. Tevens kunt u hier een uitleg krijgen van een medewerker over de historie van de Ommerschans en informatie over rondleidingen door de natuur van het gebied. 

De opgeknapte oude begraafplaats

In het verdedigingsbolwerk werd in 1821 op een oude wal een begraafplaats gesticht. Men vindt het er nog steeds aan de zuidkant richting Ommen en het bood in de natuur plaats aan ongeveer 5500 graven, waaronder 500 kinderen. De indeling van de begraafplaats was en is overzichtelijk. Katholieken links (gewijde grond), protestanten rechts. De grafstenen vooraan zijn van personeelsleden van de Straf-en bedelaarskolonie en hun familie. De overleden kolonisten zijn zonder markering op het achterste deel begraven. De witte kruizen zijn van bewoners van de latere tbs-kliniek Veldzicht. De eigenaar van het gebied en de vereniging De Ommerschans zorgden in 2011/2012 voor het terugbrengen van de oorspronkelijke padenstructuur, het herstel van het lijkenhuisje en het opknappen grafmonument familie Moll. De begraafplaats werd voorzien van een toegangshek en de bedelaargraven werden beter zichtbaar gemaakt. Eén verhaal er van is bijzonder. Op 15 oktober 1889 werd de dertienjarige Sientje Hoogenberk, dochter van een kolonist, vermoord door een verpleegde van het Rijksgesticht Ommerschans. De moord zorgt voor veel ophef in de gemeenschap. Haar rustplaats is nu nog steeds goed herkenbaar door de vlinders die op de grafzerk zijn aangebracht.