“Torenzegels zorgden voor verbinding”

- Door: Grietje Grendelman - De geschiedenis van weekblad De Toren laat zich goed teruglezen in de oude notulen. Daarin wordt duidelijk hoe sterk het blad verbonden was met de Torenzegel, jarenlang een vertrouwd onderdeel van het winkelbeeld in Hardenberg en omgeving. Veel ouderen zullen zich de metalen bordjes met de toren nog herinneren, die bij deelnemende winkels aan de gevel hingen. Ook de bijbehorende gedachte leeft nog voort: “Ga maar naar die winkel, daar krijg je torenzegels”. Wat begon als een populaire spaaractie, groeide uit tot een herkenbaar stukje lokale cultuur en verbondenheid tussen winkeliers en inwoners.

In de jaren tachtig liep de animo echter terug. In 1985 werd vastgesteld dat van de 212 leden nog maar twaalf winkels de zegels uitgaven, waarvan slechts vijf actief en structureel meededen. In maart 1987 viel daarom het besluit om te stoppen met de uitgifte. Toch verdwenen de Torenzegels niet direct uit beeld: ze konden nog tot 1 april 1989 worden ingeleverd. In verband met het 70-jarig bestaan van de krant, blikken we terug op dit bijzondere fenomeen aan de hand van herinneringen van betrokkenen.

Een van de betrokkenen is de in Hardenberg geboren en getogen Diny Oostenbrink-Horstman. Ze werd geboren in 1954 en woonde als kind niet alleen bij haar ouders, maar ook bij haar grootouders. Destijds heel gewoon. Ze herinnert zich de tijd van de Torenzegels nog goed.

“Bij elke gulden die je besteedde bij winkels in Hardenberg kreeg je een zegeltje. En een volgeplakt boekje was vijftien gulden waard. Soms was ik ze vergeten, dan moest ik weer terug. Ik hoorde mijn ouders nog zo zeggen: ‘‘Dat teurntje muj nie vergetten’. Dan ging ik terug en kreeg ik alsnog de zegels”. Volgens Diny was er in die tijd veel vertrouwen tussen winkelier en klant. “Ook als ik boodschappen deed voor mijn tante moest ik de zegels meenemen. De zegels waren twee aan twee en lagen vaak op een rol in de lade bij de winkel. Ze waren wit met blauw”, vertelt ze.

De volle boekjes konden worden ingeleverd in ruil voor contant geld. “Daar werd niet iets speciaals voor gekocht. Het ging gewoon mee in de huishoud pot”, aldus Diny.

Ook na haar huwelijk bleef ze de zegels sparen. Totdat de actie stopte. “Ik doe nu nog mee met allerlei spaaracties. Als het loont doe ik mee. Als het niet voor mezelf is, dan wel voor een ander. Natuurlijk gaat nu alles digitaal, denk aan de zegels bij de Plus. Dat is ook een mooie manier van sparen. Maar de Torenzegels waren destijds echt een begrip in de gemeenschap”.

Op de vraag bij welke winkels je deze zegels kreeg, gaat Diny terug in de tijd. Ze noemt onder andere de winkel Bruins. “Die winkel was een levensmiddelenzaak en stond ongeveer waar nu Domino’s is gevestigd. Daar kreeg je zegels”.

Met een glimlach denkt ze ook aan Tukkers. “Daar kon je lekkere koeken kopen. Destijds waren er meerdere levensmiddelenwinkels; er waren nog geen supermarkten. Ook had je groenteboer Meijer en bakkerij Zweers”, vertelt Diny.

Volgens haar werden de zegels vooral gespaard bij de dagelijkse boodschappen. “Er werden toen niet vaak grote aankopen gedaan. Het was een heel andere tijd. Maar hoe ouder ik word, hoe meer ik bezig ben met dingen van vroeger. Vandaar ook mijn reactie op de oproep”, besluit ze lachend.

Eén van de reacties op de oproep kwam van de heer van der Molen. Samen met zijn vrouw, overleden in januari 1999, is hij gedurende vele jaren verbonden geweest aan weekblad De Toren. Bij de opening van het gebouw is de aanduiding adviseur bij zijn naam vermeld. Hij herinnerde zich het volgende: “De boekjes moesten uiteraard van de eerste tot en met de laatste pagina worden volgeplakt met de bekende kleine zegeltjes. (Al meen ik mij te herinneren dat er ook grotere zegels bestonden.) Bij het inleveren van een vol boekje controleerde de winkelier doorgaans met een snelle bladerbeweging of alle bladzijden waren volgeplakt. Op een keer ontdekte een winkelier echter dat de drie middelste pagina’s vakkundig aan elkaar waren geplakt, zonder dat daar ook maar één zegeltje op zat. Het boekje oogde volledig, de controle was vlot uitgevoerd… en de klant? Die wist uiteraard van niets”, laat de heer van der Molen weten. (Meer over de heer van der Molen vindt u elders in de krant, redactie).