Van creatieve ontmoetingsplek tot leegte, InBeeld sluit definitief

- Door Grietje Grendelman - Wat jarenlang een plek van ontmoeting en uitwisseling was, verdwijnt binnenkort uit het straatbeeld van Hardenberg. Multicultureel centrum InBeeld, waar dagelijks mensen met uiteenlopende achtergronden samenkwamen voor activiteiten, gesprekken en ondersteuning, sluit in maart definitief de deuren.

Het besluit volgt op een raadsbesluit om de zoektocht naar een nieuwe locatie voor een asielzoekerscentrum te staken, nadat informatiebijeenkomsten met inwoners uitliepen op massale protesten. Volgens de coalitie voldoet Hardenberg momenteel aan de Spreidingswet, die gemeenten verplicht asielzoekers evenwichtiger over het land te verdelen; mocht die wet van kracht blijven, dan gaat men opnieuw bekijken hoe opvang in de toekomst vorm kan krijgen. (Zoals het er nu naar uit ziet blijft met het nieuwe kabinet de spreidingswet gehandhaafd. red.)

Op zondag 8 maart vertrekken de laatste bewoners uit het AZC in Hardenberg. Daarmee komt niet alleen een einde aan de opvang, maar ook aan Stichting InBeeld, dat nauw met het centrum verbonden was. Toen Anne van den Hoek, directeur-bestuurder van Stichting InBeeld, hoorde dat het besluit definitief was, overheersten teleurstelling en boosheid. “De bijeenkomsten in de Evenementenhal waren echt heftig. Je weet dat er tegenstand is, maar als er zo tekeer wordt gegaan door een kleine groep. Dat kwam echt binnen. Met komst van het azc zijn er ook erge dingen geuit, waren er persoonlijke beschuldigingen naar raadsleden maar toen hebben we wel besloten om door te gaan. Dus dit valt me tegen”, vertelt ze.

Toekomst is er niet

Hoewel Anne wist dat het azc zou sluiten, kwam in maart 2025 het moment waarop ook het draaiboek voor het opheffen van Stichting InBeeld op tafel kwam. “De toekomst van InBeeld is heel simpel: die is er niet”, zegt ze nuchter. “We hadden een opdracht van gemeente Hardenberg, hier kregen we subsidie voor en een onderkomen. Zonder structurele basis subsidie kun je geen andere subsidies aanvragen en kunnen wij niet verder”.

Hoop op voortzetting

InBeeld richtte zich niet alleen op bewoners van het azc, maar ook op statushouders en Oekraïense vluchtelingen. “We hadden gehoopt om InBeeld voort te kunnen zetten voor deze inwoners en daar stappen in te kunnen zetten. Maar het komt niet van de grond, mede door wisselingen van wethouders, ambtenaren en directeuren van De Stuw. Iedereen dacht: dit komt wel goed, maar er is geen actie.

“Het is echt zuur dat we moeten sluiten”, zegt Anne. “Met InBeeld hebben we een solide staat van dienst opgebouwd. We hebben laten zien dat het werkt en we fungeren als voorbeeld voor andere gemeenten in Nederland.

Afscheid is zwaar

Dat ze medewerkers moet ontslaan, vindt ze pijnlijk, maar het afscheid van de deelnemers weegt nog zwaarder. “Het is niet fijn dat ik mensen moet ontslaan. Maar het ergste is dat ik iedere dag afscheid moet nemen. Wat gebeurt er met de 780 mensen die hier in de opvang zitten? 780 mensen die niet weten waar ze terechtkomen. Ze gaan straks met twee tassen in een bus, misschien komen ze in tentenkampen of andere opvang. Dat maakt de laatste maanden echt zwaar”.

Enorme groei

We blikken terug met Anne. Samen met Carla Kampman was zij initiatiefneemster van InBeeld. InBeeld begon als een creatieve ontmoetingsplek bij De Baalderborg en verhuisde via Wilhelminaplein naar het oude pand van de Rabobank naar het pand in de Voorstraat. “Eerst kwamen er vier vrouwen”, vertelt Anne. “We dachten: dit kan groter”. Met steun van Stichting De Stuw en de Provincie Overijssel groeide het initiatief snel: binnen zes maanden bezochten dagelijks tachtig mensen de ruimte. In 2025 registreert InBeeld meer dan 50.000 bezoeken. Wat ooit startte met twee onbetaalde vrijwilligers, telde eind 2025 zestien betaalde krachten, mede dankzij landelijke en Europese subsidies.

Eigen ervaring

Anne heeft zich in de loop der jaren gespecialiseerd in het werken met mensen met een migratieachtergrond. “Mijn motivatie is dat mensen zichzelf moeten kunnen zijn en iemand moeten hebben die ze vertrouwen”, zegt ze. Die overtuiging komt voort uit eigen ervaring: als zwerfjongere in Amsterdam maakte ze de jeugdzorg van dichtbij mee en leefde ze in begeleid wonen. “Zonder de juiste steun op het juiste moment had ik het niet gered. Het is lastig om je waardevol te voelen als je jezelf niet kent, maar met de juiste motivatie kun je echt vliegen”,

Momenten die haar nooit loslaten

Wanneer we Anne vragen naar een moment dat haar echt heeft geraakt, kan ze niet één ervaring kiezen, maar noemt ze er twee. Een van de meest aangrijpende momenten voor Anne was de ontmoeting met een Syrische vrouw en haar man, een voormalig kunstdocent aan een universiteit. De man was door de oorlog volledig veranderd: van een vitale docent tot een uitgeputte, bijna bejaarde man. Zijn vrouw liet Anne foto’s van zijn werk zien, waarvan slechts een klein deel bewaard was bij familie in Zweden. “Ik moest toen zo hard huilen”, vertelt Anne. “Oorlog vernietigt niet alleen levens, maar ook wat iemand nalaat”. Omdat InBeeld destijds geen middelen had, kocht Anne zelf alle schilderbenodigdheden zodat hij weer kon beginnen met schilderen.

Het tweede moment dat Anne diep raakte, gaat over een statushouder uit Syrië die jarenlang door oorlogstrauma’s slecht sliep. “Hij liep soms door het pand te zwalken”, vertelt Anne. “Toen ik vroeg waarom, vertelde hij dat hij in Syrië technicus was in een ziekenhuis. Toen het mortuarium vol was, gebruikten ze de koele kelder van het ziekenhuis, en toen de elektriciteit uitviel maar de lichamen bleven komen, zag hij de zakken bewegen door ongedierte. Hij kreeg het gevoel dat de zielen van de overledenen tegen hem spraken en dat hij de oorlog moest stoppen”. Het heeft jaren geduurd voordat hij weer normaal kon slapen. Inmiddels gaat het goed met hem: hij heeft een baan en een gezin. “Maar ik kan me niet voorstellen dat je zo’n beeld ooit uit je systeem krijgt. En als zo’n iemand na zes maanden al Nederlands spreekt, dat is toch prachtig om te zien”, zegt Anne emotioneel.

“Ik geef niet op”

Op de vraag wat ze hierna gaat doen, antwoordt Anne dat de focus eerst ligt op het afwikkelen van InBeeld: zorgen dat spullen van vertrekkende asielzoekers goed worden opgeslagen en dat haar personeel goed terechtkomt. Daarna wil ze een ‘adempauze’ nemen, maar ze verwacht terug te keren in deze sector. “InBeeld is een succes, maar er zijn zoveel mensen die ondersteuning nodig hebben.

“Omzien naar elkaar lijkt te verdwijnen”

Anne geeft de gemeenteraad mee dat de focus niet alleen op grote beleidskwesties mag liggen, maar ook op wie Hardenberg als samenleving is. “Noaberschap en omzien naar elkaar zijn belangrijk, maar lijken te verdwijnen. Kwetsbaarheid zit niet alleen in kleur, maar in het durven meedoen en verantwoordelijkheid nemen. Raadsleden moeten de gevolgen van hun besluiten voelen en durven handelen. Een ‘nee’ tegen een plan, zoals het azc, betekent dat je de consequenties onder ogen moet zien en betrokken bent. Ik ben benieuwd wie van de gemeente er naast betrokken maatschappelijke organisaties er op zondag 8 maart bij de bussen van vertrekkende asielzoekers staat. Ik denk niemand”, zegt Anne.