Historische Vereniging Avereest en 80 jaar vrijheid

- Door: Grietje Grendelman - Op zondag 6 april wordt in Dedemsvaart en Balkbrug de 80-jarige bevrijding herdacht, een belangrijk moment om stil te staan bij de offers uit het verleden en de waarde van vrijheid in het heden te vieren. De Historische Vereniging Avereest organiseert deze bijzondere herdenking, die begint met een plechtigheid in Balkbrug en wordt gevolgd door een voorstelling in een tent op het Kalkoventerrein in Dedemsvaart.

Bert Bakker, vrijwilliger bij de Historische Vereniging Avereest, en Rudi Bults, voorzitter van de vereniging, nemen de organisatie van de dag voor hun rekening. Hoewel Rudi de eer aan Bert geeft, benadrukt Bert dat het idee voor het evenement al vijf jaar geleden werd geboren. Destijds lag er een plan klaar voor een groots spektakel, maar de coronamaatregelen verhinderden de uitvoering van het plan. Het idee voor het spektakel ontstond naar aanleiding van de twee eerdere theaterspektakels die de afgelopen jaren werden georganiseerd en grote successen waren.

Het initiatief voor deze twee spektakels kwam niet alleen van Bert, maar ook van in december vorig jaar overleden lid Harry Hulleman. Door het overlijden van Harry was het eerst niet de bedoeling om iets te organiseren. Toch werd al snel duidelijk dat de 80ste verjaardag van de bevrijding niet zomaar voorbij mocht gaan, iets wat ook Harry Hulleman had gewild.

Liederen afgestemd op beelden

Aan de voorstellingen werkt het Harmonieorkest Jubal, het Christelijk Mannenkoor Asaf, Luko Hans, pianist en Esmee Dijk, zangeres mee. Naast de muziek wordt het verhaal van de bevrijding van Avereest verteld door Wout Otter, ondersteund door een diapresentatie die via een beamer wordt getoond. “Dit was een hele klus. De diapresentatie begint bij de strijd bij Normandië en eindigt bij de toespraak van Prins Bernhardt na de bevrijding. Voor elke tijdlijn heb je andere foto’s nodig. Ik heb zelf het Canadees Manitoba Dragoons Museum benaderd,” vertelt Bert. De muziek die ten gehore wordt gebracht is afgestemd op de beelden in de diapresentatie. “Bijvoorbeeld na het moment dat de negenentwintig mannen naar Balkbrug worden meegenomen, wordt Psalm 43 vers 1 en 4 gezongen. Vers 4 werd gezongen door verzetsstrijder en onderwijzer Leendert Keesmaat, toen hij werd afgevoerd naar de Waalsdorpervlakte om daar geëxecuteerd te worden,” legt Bert uit.

“Het wordt een indrukwekkende voorstelling. Mensen moeten zich realiseren dat dit een totaal ander spektakel is dan de vorige twee theatershows. Er is geen traditioneel toneel zoals in de eerdere producties, maar het wordt zeker een bijzondere ervaring,” aldus de organisatoren.

De bevrijding van Avereest

Bert vertelt het verhaal over de bevrijding van Avereest: Op 6 april 1945 rijdt een aantal Canadese militaire voertuigen Dedemsvaart binnen, waar nog enkele Duitse soldaten aanwezig zijn. De bewoners denken dat het dorp bevrijd is. Er volgt een schermutseling bij het EDS-station in Dedemsvaart, waar de Binnenlandse Strijdkrachten enkele NSB’ers en zogenoemde ‘moffenmeiden’ vasthouden. Als vergelding nemen de Duitsers 29 mannen gevangen en transporteren hen naar Balkbrug. Uiteindelijk worden negen onschuldige mannen geëxecuteerd. “Een indrukwekkend verhaal, herdenken is belangrijk,” benadrukt Rudi Bults.

Het belang van herdenken blijkt duidelijk uit de reacties. Oorspronkelijk was er slechts één voorstelling gepland, maar nu worden er twee gegeven, om 16.00 uur en om 19.30 uur. Rudi had vanaf het begin het gevoel dat het een groots evenement zou worden. “Het is geen betaalde voorstelling, maar reserveren was wel mogelijk. De middagvoorstelling was al snel volgeboekt en een paar dagen later was ook de avondvoorstelling uitverkocht. Ik had dit niet verwacht. Toen ik hoorde dat alles zo snel vol zat, kreeg ik kippenvel,” zegt Bert.

Achterkleindochters gaan zingen

Voorafgaand aan de voorstelling is er een herdenking bij het Monument in Balkbrug. Burgemeester Offinga, samen met de voorzitters van Plaatselijk Belang en Dedemsvaart, zal daar een toespraak houden en een krans leggen. “Dit is, voor zover ik weet, de eerste keer dat dit op deze dag gebeurt. Ook nabestaanden zullen aanwezig zijn, en bijzonder is dat twee achterkleindochters van de neergeschoten Hendrik Logtenberg hierbij zullen zijn.” De achterkleindochters Skye Dijkhuis en Ella van der Kooi zullen een lied ten gehore brengen en gitaar spelen. Na deze herdenking wordt de ceremonie voortgezet in de grote tent op het Kalkoventerrein.

Het doel van de voorstelling is om bezoekers een indrukwekkende avond te bieden en hun historisch besef te vergroten. Veel inwoners zijn niet bekend met de gebeurtenis van deze dagen laten Rudi en Bert weten.

Om de geschiedenis leven te houden wordt er een videoregistratie gemaakt van de gehele manifestatie. Deze wordt beschikbaar gesteld via de website van HVA en uitgedeeld aan scholen in Dedemsvaart en Balkbrug, zodat het jaarlijks kan worden gebruikt in lessen over de Tweede Wereldoorlog en bevrijding.

Bevrijding in Balkbrug

In Balkbrug wordt de bevrijding gevierd op 12 april. Deze dag bent u welkom vanaf 14.00-16.00 uur in t Trefpunt in Balkbrug voor een presentatie met oude foto’s en een expositie.