Zieke schaapskudde zorgt voor zorgen

Prachtig! Die schaapskudde op de bloeiende heide. Maar… Hoe gezond zijn ze allemaal? Dat vraagt schaapsherder Anita Wichers zich al elke dag weer af. Al sinds 10 mei toen haar hele kudde, die ze voor Landschap Overijssel hoedt, gevaccineerd werd tegen de uitbraak van blauwtong.

In mei kregen alle schapen hun vaccin tegen de ziekte blauwtong. Toch zijn er van de 330 schapen op dit moment ongeveer 60 schapen ziek. Anita: “Ik ben 28 jaar schaapherder, maar dit, dit heb ik nog nooit meegemaakt. Ik beheer in feite twee kuddes, de grote gezonde en de kleinere, maar dit is nu erg bewerkelijk”

Dagelijkse controle

“”Ik heb door de blauwtong ontzettend veel extra werk. Ik heb de e zorg om de grote kudde en om al die zieke schapen in de schaapskooi waarvan er zo nu en dan ook nog weer één sterft. In de lammertijd weet je dat je tijdelijk veel drukker bent dan normaal. Maar de laatste maanden is het continue ‘lammertijd’. 

. In de lammertijd weet je dat je tijdelijk veel drukker bent dan normaal. Maar de laatste maanden is het continue ‘lammertijd’. Gelukkig heb ik veel assistentie van vrijwilligers die me helpen bij het hoeden. En die zo intens meeleven. Maar ook zij weten niet, net als ik, hoe dit ziekteproces gaat verlopen. Er zijn zo veel vraagtekens. Elke dag controleer ik de kudde die naar de basis terugkomt. Ik pik de zo herkenbaar ziek geworden exemplaren er onmiddellijk uit. Die komen er in de kooi bij, in de ziekenboeg. Soms moest ik met het vee karretje achter de auto zieke dieren van de hei halen omdat ze niet verder konden.”

Eigenschappen van het ras

Anita: “Dit Veluwse Heideschapen ras is extra gevoelig voor knutten. Hun buik, hals en poten zijn minder met wol bedekt dan andere soorten schapen. Ze zijn sneller een prooi van een ziek makende steek van die hele kleine insecten dan andere. Wanneer een schaap ziek wordt, lopen ze lusteloos achter aan in de kudde. Ze krijgen koorts, een opgezette keel en tong, stijve en rode poten en ontstekingen aan de hoeven. Ze worden mager, de oortjes gaan hangen, de kop raakt opgezet, ze gaan er zo zielig uit zien. En het doet me zo zelf ook zo zeer.”

De zorg is dagelijks, altijd

Anita moet elke dag alert zijn op alles wat er de schapen gebeurd. Eigenlijk kun je wel zeggen dat de hele kudde ziek is. “Ik zie het aan de dames omdat ze minder ondeugend zijn als ze grasland in het vizier krijgen. De kuddesfeer is weg. In de schaapskooi worden de zieke dieren verzorgd. De schaapskudde graasde altijd op de zuidhelling van de berg. Om de hei gezond te houden. Ze eten het gras en verspreiden zaadjes die in hun vacht blijven hangen. Zo blijft de bloeiende heide een fijne plek voor allerlei dieren en planten. Vanwege het groot aantal dieren dat besmet is, gaat de kudde nu richting de schaapskooi op de Archemerberg. “Dit is dichterbij. Dan kan ik de zieke dieren sneller en makkelijker in de kooi zetten en ze daar verzorgen,” vertelt Anita, omringd door haar rustige schaapshonden die de kudde bij elkaar houden en beschermen. Dat terwijl een andere, vrijwillige schaapsherder met eigen honden op de kudde op de hei past.

Wat houdt die verzorging in, Anita?

“Door de opgezwollen bek en keel willen de zieke schapen niet meer eten als ze op de berg lopen. Dat is dan veel te hard en pijnlijk. Ze willen wel bij de kudde blijven en lopen mee. Hierdoor worden ze binnen een paar dagen graatmager. In de kooi verzorg ik ze. Ze krijgen schoon water, een liksteen en veel extra ingekocht, zacht, aangepast en voedzaam hooi. De erg zieke exemplaren krijgen pijnstilling en een energie boost van een honingzoete vloeistof. Meer kunnen we niet doen. Als ik zie dat ze weer gaan eten, naar de ruif komen, dan overleven ze denk ik.”

Vragen, veel vragen …

Er zijn veel vragen. “Eén ervan is hoe we omgaan met de dektijd die over een paar weken gaat aanbreken. Ik ga overleggen met Landschap Overijssel over wat te doen.” zegt Anita. “Van de tien rammen die ik daarvoor heb, zijn sommige ook ziek en zijn er al twee dood. De vraag is of we wel kunnen gaan dekken en/of het verstandig is vanwege de slechte conditie. En de vraag is wat gaat de bevruchting dan doen. Ik heb liever geen zieke, dragende ooien. Dat geldt ook voor de lammetjes die ze dragen”

Lammetjes dag volgend jaar?

Om de geboren lammetjes te vieren, word elk jaar in Giethmen bij de schaapskooi de traditionele Lammetje dag gehouden. Kom de lammetjes van dichtbij bewonderen en knuffelen, is dan het motto. Die mooie dag voor al die kinderen met hun ouders en opa’s en oma’s en anderen. ” Ook dat zouden ze bij het Landschap niet willen missen. Maar als het niet anders kan?”, laat Anita weten

En hoe ondergaat Anita zélf al deze blauwtong ellende?

“Gelukkig kan ik me goed staande houden in deze hele toestand. Dankzij de hulp ook van al die vrijwilligers. En de troost die ik vind bij mijn bordercollie hondjes. Maar ik mis wel veel. Bijvoorbeeld het genieten van de natuur om me heen tijdens het hoeden. Ik probeer als ik tijd heb natuurlijk wel van de mooie bloeiende heide te genieten. Maar als ik dan in de verte een paar zieke reetjes zie lopen, herkenbaar aan het hetzelfde gedrag en aan zichtbare klachten als hangende oren, kwijlende bekken, kop naar beneden als bij mijn schapen, dan sta ik weer met beide benen in de realiteit. Vorig jaar genoot ik van een zeldzaam nestje nachtzwaluwtjes, van die nog kleine hoopjes schimmel zo leken ze wel. Ik had dat gebiedje afgeschermd van mijn schapen. Van de blauwvleugel sprinkhaan en van de hele dag naar elkaar roepende kwarteltjes op de ruigtestroken. Daar heb ik dit jaar nog geen aandacht aan kunnen geven. Hopelijk komt dat wel weer terug als die nare blauwtong eindelijk een keer afgelopen mag zijn.”