Heersende uitbraak van blauwtong

Dat meldt ook Dierenkliniek Vechtdal waar men in toenemende mate ook geconfronteerd word met blauwtong gevallen. In 2023 was er al een uitbraak. Maar zoals bekend lopen de besmettingen ook nu weer hoog op en dat roept veel vragen op bij met name de schapenhouders.

Blauwtong is een ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. De dieren kunnen elkaar niet onderling besmetten. De besmettingen ontstaan door een steek van insecten van het type Culicoides, knutten genoemd. Het zijn kleine steekvliegjes. De ziekte kan voorkomen bij schapen en andere herkauwers zoals runderen en geiten. Blauwtong is een melding plichtige ziekte. Elke verdenking van blauwtong dient te worden gemeld bij de NVWA. Het blauwtongvirus is niet besmettelijk voor mensen.

Besmette steekvliegjes

Die besmettingen komen door de beet van de knutten die op hun beurt besmet zijn met het virus. Het zijn zeer kleine steekvliegjes van zo ongeveer 1 tot 4 millimeter. Ze hebben korte poten, donkere vlekjes op de vleugels en stekende monddelen.

Dierenarts Willem Jan Gorissen van de dierenkliniek: “De ziekte kent verschillende uitingsvormen. De ziekteverschijnselen zijn wisselend, van gering tot ernstig. Het is per schaap verschillend. En het verloop van de infectie wisselt echter sterk per bedrijf. Het aantal zieke dieren loopt snel op, soms tot meer dan de helft binnen twee weken tijd. Koorts, sloomheid en kreupelheid zijn de meest geziene symptomen. De dieren maken veel speeksel aan en gaan kwijlen. We zien zwellingen aan de kop, ook van tong en lippen en ze krijgen hoge koorts. Ook kunnen ze pijn en ontsteking aan de hoeven krijgen. Ze gaan dan met een bolle rug staan om de pijn te verlichten. Ze eten niet meer en gaan graag liggen.”

Sterfte

Als schapen niet gevaccineerd zijn, sterft 75% van de schapen die blauwtong krijgt. Bij gevaccineerde dieren is dit 10%. Het herstel van dieren die blauwtong gehad hebben duurt weken tot maanden. Sommige soorten schapen worden minder ziek dan andere. Dit komt onder andere door de gevoeligheid voor de infectie, dit verschilt per schapenras. Volgens de Nederlandse Schapen- en Geitenfokkers Organisatie (NSFO) sterven er de laatste dagen tussen de 1.500 en 1.800 schapen per dag als gevolg van blauwtong. Willem Jan: ”Het geeft ons extra veel werk in deze tijd van het jaar. Zieke dieren moeten individueel behandeld worden. Het warme weer is van ongunstige invloed op de ontwikkeling van de ziekte. Hoe lang de besmettingen oplopen is afhankelijk van het weer. Wanneer de temperatuur daalt, zullen de knutten minder actief worden en zal de ziekte minder verspreid worden. De snelheid van herstel hangt af van de ernst van het ziektebeeld.”

Behandeling van blauwtong

Een echte behandeling voor blauwtong bestaat eigenlijk niet. Er is geen medicijn beschikbaar tegen het veroorzakende virus. Virusremmende middelen zijn er evenmin. Vaccinatie is daarom het enige echt effectieve middel in de strijd tegen blauwtong. De behandeling van zieke dieren moet gericht zijn op pijnstilling en ontstekingsremming en het voorkomen van bijkomende bacteriële infecties. Stress en uitdroging dient vermeden te worden.

Blauwtong: niet alleen bij schapen maar ook bij koeien

Veel schapenhouders hebben hun dieren dit jaar uit voorzorg gevaccineerd. Toch blijkt het niet voldoende om het virus definitief te stoppen. Wel is er veel minder sterfte dan zonder vaccinatie. Schapen worden erg ziek. De boodschap blijft om de dieren goed te onderzoeken, onder andere door ze goed in de bek te kijken op mogelijke symptomen. Infecties bij andere dieren zoals herkauwers en geiten hebben ook duidelijke symptomen, zoals lusteloosheid, koorts, een rode neus en kreupelheid. Ook is de melkproductie verminderd.

Sneu voor al die schapenhouders

Bedrijven die de schapen vroeg in het voorjaar geschoren hebben zijn minder vaak besmet met blauwtong dan bedrijven die later in de lente of zomer hun schapen geschoren hebben. Vermoedelijk komt dit omdat de schapen die vroeg zijn geschoren tijdens het knuttenseizoen meer wol hadden, waardoor de knutten minder makkelijk konden steken. Daarnaast blijkt het opstallen van de dieren een effectieve voorzorgsmaatregel om de kans op infectie te verlagen. De sterftepercentages op de door GD Diergezondheid onderzochte schapenbedrijven liggen tot nu toe aanzienlijk lager.

Willem Jan Gorissen van Dierenkliniek Vechtdal: “We vinden het vervelend dat de uitbraak nu weer plaats vind. Heel sneu voor al die schapen- en rundveehouders. Wij willen ze graag een hart onder de riem steken. En we leven met ze mee.”