Investering mogelijk via landbouwsubsidie

- Door: Grietje Grendelman - Waar geen onkruid staat, hoeft ook niet gespoten te worden. Dat principe brengt landbouw- en loonbedrijf Antuma uit Dedemsvaart in de praktijk met een nieuwe precisiespuit. De machine maakt het mogelijk om alleen de plekken met onkruid te behandelen, waardoor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen fors afneemt. Op sommige percelen is al een reductie van zo’n 90 procent gerealiseerd. De investering werd mede mogelijk gemaakt door de Subsidieregeling Toekomstgerichte Landbouw van de gemeente Hardenberg.

Landbouw- en loonbedrijf Antuma uit Dedemsvaart is actief in zowel de gangbare als biologische landbouw. Het bedrijf teelt verschillende akkerbouwgewassen en verricht daarnaast loonwerk voor agrarische ondernemers in een straal van zo’n dertig kilometer rond Dedemsvaart. Het loonbedrijf, met de machines en werkplaats, is gevestigd in Dedemsvaart. Het biologische teeltbedrijf bevindt zich in Junne. Die combinatie van gangbare en biologische landbouw speelt een belangrijke rol in de manier waarop Chris en Laura Antuma naar de toekomst van hun bedrijf kijken. Technieken en ervaringen uit de biologische teelt kunnen soms ook worden gebruikt om in de gangbare landbouw minder gewasbeschermingsmiddelen nodig te hebben.

Precisiespuit moet middelengebruik flink terugdringen

De aanschaf van de nieuwe precisiespuit kwam voor Antuma niet uit de lucht vallen. Volgens Chris zijn er al jaren twee ontwikkelingen zichtbaar. Enerzijds wordt het aantal beschikbare middelen om gewassen vrij van onkruid te houden steeds kleiner. Anderzijds neemt de druk toe om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen en te voorkomen dat deze middelen in bodem, water en lucht terechtkomen. Voor Antuma was dat aanleiding om zich verder te verdiepen in precisiegewasbescherming. Het principe is volgens Chris eenvoudig: alleen een middel toepassen op de plek waar dat daadwerkelijk nodig is. “Wat je er niet op spuit, kan ook niet verwaaien of in de bodem terechtkomen”, zegt hij. Ook vanuit klanten kwam steeds vaker de vraag naar deze vorm van precisietechniek. Antuma wilde daarom al langer in zo’n machine investeren, maar de hoge aanschafkosten vormden een belangrijke drempel. De financiële bijdrage van de gemeente Hardenberg gaf uiteindelijk het laatste zetje om de investering daadwerkelijk te doen.

Gericht spuiten met behulp van camera’s

Daarmee koos Antuma niet voor een traditionele veldspuit, maar voor een precisiespuit, ook wel spotsprayer genoemd. Camera’s en speciale herkenningssoftware bepalen waar het gewas staat en waar zich onkruid bevindt. Alleen op die plekken wordt vervolgens gespoten. “De machine ziet: dit is een ui en dit is een grassprietje. Dan kun je instellen dat alleen dat grassprietje wordt gespoten”, legt Chris uit. Dat levert volgens hem een flinke besparing op. Komt het onkruid bijvoorbeeld op slechts vijf procent van een perceel voor, dan hoeft ook alleen daar een middel te worden gebruikt. De eerste resultaten zijn veelbelovend. “We hebben aantoonbaar al heel vaak 90 procent reductie gehaald. De machine registreert bovendien waar is gespoten en hoeveel middel is gebruikt. Zo kan de teler achteraf precies zien hoeveel dankzij de precisietechniek is bespaard”, vertelt Chris. “Het product zoals ui, biet of lelie wordt niet geraakt door het bestrijdingsmiddel en groeit daardoor beter en bevat dus ook geen residu van het gewasbeschermingsmiddel”. 

Nieuwe spuit ook beschikbaar voor andere boeren

Voor de subsidie was samenwerking met een tweede agrarische ondernemer een voorwaarde. Antuma vond die partner in Maatschap Michel, waarmee het bedrijf al enkele jaren gezamenlijk uien teelt. Beide bedrijven zagen de noodzaak om het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen verder terug te dringen. De nieuwe precisiespuit wordt echter breder ingezet. Via het loonbedrijf van Antuma kunnen ook andere agrariërs er gebruik van maken. “Dit is de eerste spotsprayer in de gemeente Hardenberg die boeren via een loonbedrijf kunnen inhuren”, aldus Chris.

Software leert gewassen herkennen

De spotsprayer kan in principe in alle gewassen worden ingezet, maar voor ieder gewas is aparte herkenningssoftware nodig. Antuma heeft binnen het abonnement software voor een aantal gewassen beschikbaar. De techniek is nog volop in ontwikkeling en werkt niet bij ieder gewas even eenvoudig. Dat blijkt bijvoorbeeld bij lelies, die onderling sterk van uiterlijk kunnen verschillen. Daardoor heeft de software soms moeite om gewas en onkruid van elkaar te onderscheiden. Bij twijfel test Antuma de machine daarom eerst met water. Pas als de herkenning betrouwbaar werkt, wordt gewasbeschermingsmiddel gebruikt. Samen met de leverancier werkt het bedrijf aan verdere verbetering van de software.

Biologisch en gangbaar groeien naar elkaar toe

De spotsprayer is niet de eerste techniek waarmee Antuma het middelengebruik probeert te verminderen. Zo begon het bedrijf zo’n negen jaar geleden met biologische teelt. De kennis die daar wordt opgedaan, vindt inmiddels ook haar weg naar de gangbare landbouw. Chris noemt de camera gestuurde schoffelmachine als voorbeeld. Die wordt in de biologische teelt gebruikt om zeer nauwkeurig tussen de rijen en dicht langs de planten te schoffelen. Inmiddels vragen ook gangbare telers Antuma om deze techniek in te zetten. Laura Antuma wijst op de bestrijding van vliegen in de wortelteelt. In plaats van het hele perceel met insecticide te behandelen, worden rond het perceel geurstoffen geplaatst, onder meer op basis van ui en knoflook. Die verstoren de vliegen, waardoor een bespuiting achterwege kan blijven. Deze biologische methode wordt volgens Antuma inmiddels ook in de gangbare wortelteelt toegepast. “Als een methode uit de biologische landbouw helpt om in de gangbare teelt minder middelen te gebruiken, waarom zou je die kennis dan niet toepassen?”, aldus Chris.

Techniek moet zich snel terugverdienen

Precisietechniek vraagt een flinke investering. Naast de aanschaf van de machine betaalt Antuma jaarlijks zo’n 7.000 tot 8.000 euro voor herkenningssoftware en ondersteuning. Voor gewassen die niet binnen het abonnement vallen, kunnen daar extra kosten bijkomen. Om die vaste lasten over voldoende hectares te verdelen, is naast de eigen teelt ook loonwerk nodig. Tegelijkertijd ontwikkelt de techniek zich razendsnel. Chris verwacht dat over vijf jaar alweer betere systemen beschikbaar zijn. “Dit soort machines moet je eigenlijk veel sneller terugverdienen.”

Subsidie geeft laatste zetje

De Subsidieregeling Toekomstbestendige Landbouw van de gemeente Hardenberg gaf Antuma uiteindelijk het laatste zetje om te investeren in de precisiespuit van 150.000 euro. Via de regeling, bedoeld voor agrarische ondernemers die samenwerken aan vraagstukken rond bodem, water en natuur, ontving het bedrijf 40.000 euro. “Ik denk wel dat dit het laatste zetje is geweest om het te doen”, zegt Chris. Evert Kremer, binnen de gemeente contactpersoon voor agrarische ondernemers, ziet juist in die samenwerking de kracht van de regeling. “Door samen op te trekken en van elkaar te leren, kunnen ondernemers stappen zetten richting een toekomstbestendige landbouw.” Ook over de aanvraagprocedure is Chris positief. “Je hoeft geen boekwerk van honderd pagina’s te schrijven.” Antuma wil de opgedane ervaring bovendien graag delen. Als de spotsprayer volgend voorjaar weer het land op gaat, zijn boeren, buren en andere belangstellenden welkom om te komen kijken. Daarmee wil het bedrijf laten zien wat een investering met ondersteuning van de subsidieregeling in de praktijk kan opleveren.

Blijven zoeken naar minder middelen

Ondertussen kijkt Antuma alweer verder. Nieuwe technieken volgen elkaar snel op, van elektrische onkruidbestrijding tot machines die ongewenste planten met een laser aanpakken. Die laatste techniek is volgens Chris nu nog relatief langzaam, maar laat wel zien welke kant de ontwikkeling opgaat: steeds meer onkruid bestrijden zonder chemische middelen en alleen waar nodig nog heel gericht spuiten. De winst zit voor Chris en Laura bovendien niet alleen in de besparing op gewasbeschermingsmiddelen. Ook medewerkers en klanten reageren enthousiast wanneer ze de nieuwe techniek in het veld aan het werk zien. “Dat vind ik mooi. Natuurlijk blijft zo’n investering spannend, maar als personeel en klanten zien: hé, hiermee gaan we echt een stap vooruit, dan worden we daar blij van.”

Voor Antuma is de aanschaf van de precisiespuit dan ook geen eindpunt, maar een volgende stap. “Als je ziet dat zo’n balletje gaat rollen, dan is dat voor mij eigenlijk het belangrijkste.” Met die gedachte blijft het bedrijf zoeken naar nieuwe manieren om het gebruik van middelen verder terug te dringen.

De tweede aanvraagronde voor de subsidieregeling loopt van 15 september tot 1 november. Voor informatie kijk op www.hardenberg.nl/subsidieloket/landbouw