Stan Bosman: boeren met lef, visie en vertrouwen

- Door: Grietje Grendelman - Elk kwartaal neemt de redactie u mee naar het hart van de agrarische sector. Ontdek wat agrariërs bezighoudt, welke uitdagingen ze tegenkomen. Deze week het persoonlijke verhaal van Stan Bosman. In dit interview vertelt hij over zijn bedrijf, de overstap naar biologisch boeren en zijn visie op de landbouw van morgen.

Bij binnenkomst op de boerderij gaat het gesprek direct over de vraag of er die dag wel of niet gemaaid moet worden. Stan vertelt: “Het weer voorspelt veel regen volgende week. De vraag is: laat ik het gras staan of niet? Het weer laat zich niet sturen, en juist dat maakt het mooi. De keuze die ik maak, bepaalt de kwaliteit van het voer”.

In het buitengebied van De Krim runt Stan Bosman samen met zijn vrouw en vier kinderen melkveebedrijf De Scheerse Polder. Samen bouwen zij dagelijks aan een toekomstbestendig bedrijf met 125 melkkoeien en 65 stuks jongvee.

Hoewel hij jarenlang werkte als ‘gangbare’ melkveehouder, staat hij nu aan de vooravond van een grote verandering: de omschakeling naar biologische melkveehouderij. Die stap werd mogelijk doordat hij onlangs een extra perceel van 18 hectare kon bij pachten. Stan: “Ik werk al grotendeels biologisch; dit is voor ons de laatste stap. Begin april hebben we ons bedrijf aangemeld voor deze stap. De grond en de veestapel moeten nu nog worden omgeschakeld. Daarna kunnen we biologische melk gaan leveren. Er wordt momenteel sterk ingezet op biologisch produceren. Ik wil niet zeggen dat dit per definitie beter is, want ook de gangbare melkveehouderij kan heel duurzaam zijn. Wij zijn PAS-melder en kunnen onze stallen niet uitbreiden. Daarom is dit een logische stap en een kans op een ander verdienmodel”. Het bedrijf van Bosman werd in 1972 door Stan zijn vader en oom gestart. “Zij hebben het vanaf nul opgebouwd tot ongeveer dezelfde aantal koeien als nu”. In 2015 nam Stan en zijn vrouw het bedrijf over.

Op zoek naar nieuwe ideeën

Wie met Stan Bosman praat, merkt al snel dat hij niet alleen melkveehouder is, maar ook een denker, uitvinder en een enthousiast ondernemer. Hij is voortdurend op zoek naar nieuwe ideeën, praktische oplossingen en manieren om de landbouw toekomstbestendig te maken. Hij vindt het leuk om te netwerken, is lid van studiegroepen en van een landelijk netwerk van praktijkbedrijven. Ook is zijn bedrijf een demonstratiebedrijf binnen het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW). Daarnaast is Stan actief als BuitenBuddie. Een BuitenBuddie is een initiatief dat mensen uit de agrarische sector en het Ministerie van LVVN met elkaar verbindt, met als doel de praktijk en het ministerie dichter bij elkaar te brengen.

Concept ‘OMmissie’

In 2024 won Stan de Dutch Dairy Challenge. Dit is een initiatief dat melkveehouders ondersteunt bij het ontwikkelen van innovatieve ideeën voor een duurzame en toekomstbestendige melkveehouderij. Hij bedacht daarbij het concept ‘OMmissie’. “Door dit systeem wordt er lucht in de bodem gebracht, waardoor er meer groei in de bodem ontstaat”. Het project richt zich op het verminderen van emissies op melkveebedrijven door stallucht niet direct uit te stoten, maar via een drainagesysteem in de bodem te injecteren. In de bodem breken bacteriën methaan af, waardoor de uitstoot van broeikasgassen afneemt. Tegelijkertijd stimuleert de luchttoevoer het bodemleven en verbetert het de bodemstructuur. De ammoniak die normaal vervluchtigd dient als plantenvoeding.

“Werken tegen de natuur in”

Op De Scheerse Polder willen ze mest en urine scheiden. “Mest zelf veroorzaakt geen emissies; de ammoniak komt vooral uit de urine. Door die gescheiden te houden, kun je de uitstoot beperken”. Stan stelt dat organische stof het beste in het najaar bovengronds kan verteren, zoals bladeren in de natuur, in plaats van het onder te werken of in te kuilen: “Als agrariërs werken we eigenlijk tegen de natuur in door organische stof onder de grond te stoppen en mest zuurstofloos te bewaren, terwijl het natuurlijker is om het bovengronds te laten verteren, zoals gevallen bladeren dat ook doen”.

Hij vergelijkt de bodemwerking met de spijsvertering van de mens: “De mond verkleint je delen. Dit gebeurt in de natuur boven de grond. Dit proces ligt in het najaar helemaal stil. We doen verkeerde dingen op de verkeerde tijd met de verkeerde mest”.

Hoewel er vanuit Wageningen interesse is voor deze ontdekking, voelt hij weinig ruimte om dit toe te passen: “Iedereen zegt dat ik er iets mee moet doen, maar niemand die me de expirimenteerruimte kan geven. Dit is frustrerend. Want als ik dit doorvoer raak ik mijn vergunning kwijt. Ik zou heel graag een pilot-status ontvangen”.

Paulownia-bomen

Stan houdt zich momenteel ook bezig met het planten van Paulownia-bomen, bedoeld om schaduw in de weide te bieden aan koeien. “De bomen worden om de vier meter geplant. Na vier jaar wil ik dan de helft er tussenuit zagen. Anders valt het gehele ecosysteem niet in elkaar als alle bomen tegelijk gekapt worden”. Volgens hem zorgt dit voor een natuurlijk evenwicht en vernieuwing binnen het systeem. Dit idee wordt echter door de RVO als complex gezien aangezien de bomen in rijen om de 30 meter aangeplant worden. “Dit vindt de RVO ingewikkeld. Het is frustrerend soms. Kost soms veel denkwerk en veel overleg”, vertelt Stan.

Veel weide uren

Op de boerderij van Bosman krijgen de koeien twee keer per dag een nieuwe weide. “De draden moeten telkens worden verplaatst. Het is intensiever, maar ik hoef minder in te kuilen. Er zijn niet veel agrariërs die dit op deze manier doen. Ik probeer het gras, dat wij hebben met heel veel kruiden, zo vers mogelijk in de koe te krijgen. Dit is goed voor de koe en voor de bodem. Ik zit nu op ruim 2000 weide uren, maar de doelstelling is 2500 weide uren”.

Ontwikkeling voerband

Stan heeft samen met Wijha in Hardenberg een voerband ontwikkelt. “Hierdoor wordt er meer ruimte voor de koeien gecreëerd. Het voer wordt van buiten aangevoerd en via deze band de stal in gebracht. De koeien hoeven daardoor niet langer door een voerhek te eten en kunnen vrijer bij het voer komen, wat hun natuurlijke gedrag ten goede komt”.

Gebrek aan kennis over landbouw

Volgens Stan Bosman ligt de kracht van zijn bedrijf in innovatie. Daarnaast vertelt hij dat het huis naast de boerderij wordt verbouwd tot vakantieverblijf, waar gasten kennis kunnen maken met het bedrijf. Ook wil hij een vergaderlocatie realiseren en rondleidingen aanbieden. Stan zegt hierover: “Ik heb niets te verbergen”. Tegelijkertijd maakt hij zich zorgen over het gebrek aan kennis over landbouw.

Stan ziet duidelijke verschillen tussen consumentengedrag en maatschappelijke wensen. Hij legt uit dat zijn manier van boeren, met veel kruiden, biodiversiteit en beweiding van koeien, een ander product oplevert dan een intensiever systeem in de stal. Dat product, benadrukt hij, moet wel eerlijk worden gewaardeerd en betaald.

Volgens hem kijken consumenten in de winkel vooral naar prijs en voedingswaarden zoals vetpercentage, maar minder naar de manier waarop voedsel wordt geproduceerd. Tegelijkertijd merkt hij op dat thema’s als weidegang in het stemhokje vaak wél belangrijk worden gevonden. “De consument en de kiezer zijn twee totaal verschillende identiteiten”, stelt Stan.

“Glimmen van gezondheid”

Op de vraag wat hem de meeste voldoening geeft in zijn werk, antwoordt Stan: “Ik kan ervan genieten als koeien in de wei lopen, met een gevulde pens, er goed uitzien en glimmen van gezondheid. Daar word ik blij van”. Het minst plezier ervaart hij door de onzekerheid in de sector: “Ik ben PAS melder, dat blijft onzeker. Er is veel onzekerheid waar je mee te maken hebt in onze sector”.

Voor jonge boeren heeft hij een duidelijk advies: kijk ook eens buiten je eigen vertrouwde omgeving. “Doe eens iets heel anders. Dan kun je vanuit verschillende perspectieven naar je eigen bedrijf kijken”.

Regeneratieve bedrijfsvoering is een leerproces

Hoe zie je je bedrijf over tien jaar? “Dat ik de regeneratieve bedrijfsvoering nog meer in de hand heb. De ene week denk ik wat is het geweldig en de andere week denk ik wat ben ik aan het ‘knooien’. En ik hoop dat ik duidelijkheid heb met betrekking tot een eventuele overnamekandidaat”.

Natuur is natuur

Aan de lezers van De Toren geeft hij tot slot mee om niet te snel te oordelen over de agrarische sector. “Probeer te begrijpen waarom een agrariër bepaalde keuzes maakt. Daarnaast is natuur is een levend organisme, altijd in beweging. Bij alles wat er gebeurt in de natuur is er vaak een alarmering. Ik hoor vaak: dat plantje is er niet meer of dit vogeltje is er niet meer. Maar natuur is natuur en de natuur heeft altijd gelijk. En dat het klimaat verandert is ook een gegeven, waarmee ook natuur veranderd”.

Stan plaatst ook kanttekeningen bij beleid: “In 2000 zijn de natuurdoelen opgesteld. Maar in het jaar 2000 hadden we een ander klimaat dan vandaag. Hoe kan iets dat je in het jaar 2000 hebt opgesteld nu nog gelden?” Volgens hem is in Nederland de natuurgrond cultuurgrond geworden. Mensen grijpen soms te veel in, terwijl de natuur zelf voortdurend in verandering is: “Natuur doet wat op dat moment goed voor haar is”.

Tot slot benadrukt hij de waarde van het landschap: “Geniet van het landschap van de landbouwgrond in het Vechtdal. Het is een uniek stukje, dat voor een groot deel door boeren werd en wordt gevormd”.