Sloop Spaanskamp meer dan alleen afbreken

- Door: William Teerlinck - De sloop van de Spaanskampflats in Hardenberg is inmiddels enkele weken onderweg. Grote sloopkranen bepalen het straatbeeld en voor voorbijgangers lijkt het vooral een kwestie van afbreken. Toch gaat achter het project een bredere afweging schuil. In een tijd waarin de woningnood hoog is, roept de sloop van de flats de vraag op: is het verstandig om de wooncomplexen te slopen?

Volgens Vechtdal Wonen is die keuze zorgvuldig gemaakt. De drie flats aan de Spaanskamp, gebouwd in de jaren zestig, voldoen niet meer aan de duurzaamheidseisen van deze tijd. Uit onderzoek blijkt dat renovatie technisch complex en financieel niet haalbaar is. Zelfs na een ingrijpende opknapbeurt zouden de woningen onvoldoende toekomstbestendig blijven. Laura Becker van de afdeling Communicatie van Vechtdal Wonen geeft aan dat sloop en vervangende nieuwbouw daarom als meest toekomstbestendige oplossing is gekozen.

Daarbij wordt ingezet op vervangende nieuwbouw die energiezuiniger, comfortabeler en beter afgestemd is op de woonwensen van de toekomst. Ook krijgt de wijk volgens de plannen meer groen en aandacht voor leefbaarheid. Volgens Becker sluit het project aan op de bredere duurzaamheidsopgave van Vechtdal Wonen en moet het gebied toekomstbestendig worden ingericht.

Gefaseerde aanpak

De sloop en nieuwbouw vinden plaats in drie fasen. De flats worden niet gelijktijdig afgebroken, zodat bewoners voldoende tijd hebben om te verhuizen.

Momenteel wordt de eerste flat, aan de zijde van de Europaweg, gesloopt. Naar verwachting is dit gebouw binnen enkele weken volledig verdwenen. Daarna volgt, na realisatie van de eerste nieuwbouwfase, de flat aan de Rustenbergherstraat. Als laatste wordt de middelste flat aangepakt.

Die volgorde is bewust gekozen. In de middelste flat bevindt zich nog het ketelhuis dat de verwarming van de complexen regelt. Volgens Vechtdal Wonen is deze fasering noodzakelijk is om de warmtevoorziening voor de overige gebouwen tijdens de werkzaamheden te kunnen blijven garanderen. De verwachting is dat het totale gebied eind 2029 gereed is.

De verhuizing van bewoners verloopt grotendeels volgens planning. In de flat aan de Rustenbergherstraat zijn vrijwel alle huurders met een vast contract inmiddels verhuisd. Leegstaande woningen worden tijdelijk verhuurd via Ad Hoc, maar deze contracten lopen in oktober af. Becker geeft aan dat bewoners in sommige gevallen kunnen terugkeren naar een nieuw appartement op dezelfde locatie, maar ook kunnen kiezen voor een woning elders.

Circulair slopen en hergebruik

Het project onderscheidt zich door de sterke nadruk op circulair werken. Waar sloop traditioneel vooral draait om afbreken en afvoeren, wordt hier gewerkt volgens het principe van ‘omgekeerd bouwen’: gebouwen worden stap voor stap in omgekeerde volgorde van de bouw ontmanteld, zodat materialen hoogwaardig kunnen worden hergebruikt.

Vooraf wordt nauwkeurig bekeken welke onderdelen geschikt zijn voor hergebruik en hoe de planning daarop wordt afgestemd.

Voor projectleider Jeroen Aanen van sloopbedrijf Bork is het project daarmee uitzonderlijk. “Voor het eerst wordt op grote schaal ingezet op hoogwaardig hergebruik van de grondstof beton”, zegt hij.

Het vrijgekomen beton wordt niet alleen vermalen tot funderingsmateriaal, maar ook verwerkt tot grondstof voor nieuw beton. Daarmee wordt een stap gezet richting circulair bouwen.

Ook Koen Rooseboom, verantwoordelijk voor circulariteit binnen het project, spreekt van een belangrijke ontwikkeling: “Dit is het eerste project waarin volledig wordt ingezet op deze vorm van hoogwaardige betonrecycling”.

Zorgvuldige voorbereiding

Voorafgaand aan de sloop vindt een uitgebreid voorbereidingstraject plaats. Er wordt onderzocht welke materialen geschikt zijn voor hergebruik, zoals keukens, deuren, kozijnen en radiatoren. Ook spelen veiligheid, asbestinventarisatie en omgevingsbeheer een belangrijke rol.

De sloop begint met het volledig strippen van de flats. Alles wat geen beton of steen is, wordt verwijderd om een zo schoon mogelijke betonstroom te creëren voor hergebruik. Daarna worden de gebouwen gecontroleerd gedemonteerd met moderne sloopkranen. De klassieke sloopkogel wordt al jaren niet meer gebruikt.

Ook de omgeving vraagt veel aandacht. Om overlast te beperken wordt gewerkt met stofbestrijding, vaste werktijden en intensieve communicatie met omwonenden. “Omgevingsmanagement is minstens zo belangrijk als techniek”, aldus Aanen.

Meer dan alleen sloop

De sloop van de Spaanskampflats laat zien dat afbreken tegenwoordig meer is dan het neerhalen van gebouwen. Het project draait niet alleen om ruimte maken voor nieuwbouw, maar ook om duurzaamheid, hergebruik van materialen en een zorgvuldige begeleiding van bewoners tijdens een ingrijpende verandering in de wijk.

‘’Het project zal uiteindelijk leiden tot een duurzame en toekomstgerichte woonomgeving die beter aansluit op de eisen van deze tijd’’ klinkt het.