Overprikkeling bij hersenletsel

Elk jaar is 23 juni de Dag van de Overprikkeling, waarop aandacht gevraagd voor overprikkeling bij niet-aangeboren hersenletsel. Overprikkeling is een term die we steeds vaker horen, maar soms misleidend kan zijn. 

Een prikkel is informatie die via de zintuigen binnenkomt en in de hersenen wordt gefilterd. Bij Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) zijn deze filtersystemen kwetsbaar geworden. Prikkels krijgen niet de remming die nodig is, waardoor er meer binnenkomt dan het brein aankan. Of het kost meer moeite om prikkels te verwerken. Iemand raakt overprikkeld. Mensen met NAH kunnen hier veel last van hebben. Zij kunnen vaak niet of nauwelijks meer meedoen aan werk, sociale activiteiten of het gezinsleven.

Hoe ziet overprikkeling eruit?

Overprikkeling ziet er voor iedereen anders uit. Drie ervaringsdeskundigen uit de regio Hardenberg vertellen wat het met hen doet. Vibeke (33): “Als ik overprikkeld ben merk ik dat vooral aan veel spanning in mijn nek, kaak en een hoge hartslag. Ook in mijn hoofd voel ik me anders. Ik kan me slecht concentreren en de prikkels die binnenkomen kunnen niet worden gefilterd. Alles voelt dan even belangrijk.” Marion (45): “Mijn hoofd voelt dan heel vol en ik raak het overzicht kwijt. Een gesprek volgen of in drukte aanwezig zijn is dan al te veel.” Rick (28, fictieve naam) krijgt extreme hoofdpijn, wordt moe en krijgt pijn in zijn lichaam. Zijn aangedane kant verslechtert en hij krijgt een kort lontje.

Waar komen de prikkels vandaan?

De drie ervaringsdeskundigen benoemen verschillende soorten prikkels die belastend zijn. Marion: “Ik raak overprikkeld door drukte, zoals feestjes of drukke bijeenkomsten. Alle prikkels, zoals stemmen en spelende kinderen, komen even hard binnen. Ook onverwachte dingen zoals ongeplande afspraken vragen veel schakelkracht.” Vibeke vertelt: “Geluiden zoals een bladblazer, gerinkel van kopjes of meerdere gesprekken tegelijk vind ik lastig. Zoals na een voorstelling of in een restaurant. Door mijn hersenbeschadiging kost het extra tijd om te reageren. Dan is het gesprek al verder en kom ik er niet meer tussen.” Bij Rick zorgen vooral zintuiglijke prikkels, maar ook emoties voor overbelasting.

Tips

Overprikkeling helemaal voorkomen is lastig. Prikkels vermijden is niet altijd een optie. Wat helpt is inzicht in wat voor jou belastend is. Dan kun je vooraf afwegen of iets haalbaar is of hulpmiddelen gebruiken, zoals oordopjes of een zonnebril. Ook voldoende rustmomenten zijn belangrijk. Een goede planning en dagstructuur helpen om de energie in balans te houden.

Hulp en ondersteuning

Organisaties zoals InteraktContour bieden hulp, ondersteuning en advies om te leren omgaan met veranderingen na hersenletsel, zoals overprikkeling.
Meer weten? Neem gerust contact op met InteraktContour Hardenberg via 06-22509548 (ma-vr 09.00–17.00 uur) of hardenberg@interaktcontour.nl.

Hardenberg