De schoorsteen van de Baanbreker (Wildkamp) bestaat 100 jaar

De schoorsteen van de voormalige aardappelmeelfabriek De Baanbreker te Lutten nu Wildkamp bestaat 100 jaar. Hoe kan het dat deze na al die jaren nog bestaat?

De Nederlandse regering verplichtte de aardappelmeelfabriek De Baanbreker in 1918 tot het bouwen van een aardappeldrogerij. De eerste wereldoorlog waarin Nederland neutraal was, vergde extra inspanning om de voedselvoorziening veilig te stellen, vandaar deze verplichting. Het bedrijf bouwde daarvoor een drooginstallatie die aangedreven en verwarmd werd door een stoommachine. Hiervoor was een nieuwe schoorsteen nodig. De aardappeldrogerij werd rond oktober 1918 in gebruik genomen. Echter met het beëindigen van deze oorlog op 11 november 1918 was er ook geen reden meer om aardappels te drogen. Het productieproces werd gestopt en de schoorsteen werd niet meer gebruikt. En zoals nu blijkt ook nooit meer is gebruikt dan een aantal weken.

Aardappels drogen

De geoogste aardappelen werden gewassen, in schijfjes gesneden en voorgekookt. Na het koken kwamen ze in een droogmachine waar de aardappelschijfjes twee en een half uur onder een temperatuur van 70c verbleven. Wanneer de aardappels weer voor consumptie gereed gemaakt moesten worden liet men ze twee uur weken, waarna ze gewoon weer gekookt werden, en er een aardappelpuree ontstond.

De schoorsteen zelf

De schoorsteen zelf is gebouwd in september 1918. Nadat de bouwopdracht ontvangen is worden de stenen met het schip de Waalstroom van Oegstgeest naar Lutten vervoerd. De schipper tekent voor het ontvangst nemen van de vracht op 9 september 1918. Een transport van een vergelijkbare vracht van Oegstgeest naar Hardenberg in die tijd duurde minder dan 10 dagen. Het schip kan aanleggen voor de locatie waar de schoorsteen gebouwd moet worden. De bouw zal vermoedelijk ongeveer 10 dagen na 9 september begonnen zijn. De schoorsteen heeft een hoogte van 30 meter en een binnendiameter van 1.20 meter. Voor de bouwtijd kan men rekenen ongeveer een meter hoogte per dag te kunnen metselen. Een voorbeeld uit Hardenberg uit 1928, maar dan 6 meter hoger, met een iets kleinere diameter namelijk 1.10 meter, werd ook in 24 dagen gebouwd. De schoorsteen zal dus waarschijnlijk ongeveer 25 dagen na 19 september zo rond 10 oktober gereed moeten zijn geweest. Voor de bouw waren 19.560 stenen nodig zoals uit de vrachtbrief blijkt. De schipper kreeg 324,- gulden voor het transport. De stelling dat de schoorsteen slechts enkele weken of maanden in gebruikt is geweest klopt aardig. Volgens bovenstaande rekensom is de oplevering van de bouw rond 10 oktober 1918. Het einde van de oorlog was op 11 november 1918. De schoorsteen stond tot 2008 al 90 jaar ongebruikt zonder enig onderhoud. In 2008 heeft de eerste onderhoudsbeurt plaatsgevonden waarbij het voegwerk hersteld is en de bliksemafleider vervangen.

Voor meer informatie www.stif.nl.