Van herdenken naar vieren

--Door: Grietje Grendelman - Op 80 jaar afstand van de bevrijding wordt er op zaterdag 5 en zondag 6 april in Gramsbergen een periode uit de geschiedenis herdacht die herinnert aan de waarde van vrijheid. De dag, die de titel ‘Van herdenken naar vieren’ draagt, markeert de bijzondere momenten rondom de bevrijding van het dorp.

Hoewel Gramsbergen officieel op 6 april werd bevrijd, is ervoor gekozen om de herdenking al op 5 april te beginnen. Klaas Bolks legt uit: “In de avond van 5 april 1945 waren er Canadese verkenners met twee Bren Gun Carriers in Gramsbergen. Het kwam tot en schotenwisseling op De Esch waar toen nog Duitsers aanwezig waren. Na deze eerste verkenning trokken de Canadezen zich weer terug op De Haandrik. De volgende dag, 6 april, werden we daadwerkelijk bevrijd.” In Gramsbergen wordt de herdenking daarom met activiteiten zowel op 5 als 6 april gevierd, De dag in Gramsbergen wordt gezamenlijk georganiseerd door muziekvereniging Crescendo-KNA en het museum Gramsbergen.

Het thema ‘van herdenken naar vieren’ komt onder andere tot uiting in het concert van muziekvereniging Crescendo-KNA in sporthal De Binder. Het eerste gedeelte van het concert is gewijd aan herdenken. Monique Eshuis, speaker deze avond, vertelt tussen de muziekstukken door het verhaal van de bevrijding van Gramsbergen, ondersteund door filmpjes. Klaas Bolks, voorzitter van Museum Gramsbergen, legt uit: “Bij de viering van 60 jaar bevrijding heeft het museum het boek ‘Stappen door de oorlogsjaren van Gramsbergen, 1940 -1945’ uitgegeven. De verhalen zijn opgenomen op DVD en beelden hieruit zijn gemixt in filmpjes”.

“Een uniek concert’

Herman Edelijn van de harmonie benadrukt: “Het wordt een uniek concert. We beginnen met herdenken en eindigen met een viering, langzaam opgebouwd. Halverwege het programma loopt het Hardenbergs Christelijk Mannenkoor de sporthal in met lampjes en zingt ‘Conquest of Paradise’’. Bertil Hulleman, voorzitter van HCM, noemt het bijzonder om samen met Crescendo-KNA te zingen: “Het is speciaal om al zingend binnen te lopen.” Ook Marion Boonstra en Dianne Meesters uit Gramsbergen dragen bij. Tussen de muziek door leest mevrouw Dientje Jonkeren een speciaal door haar geschreven voor.. Het tweede intermezzo eindigt met het Wilhelmus, zoals het spontaan werd gezongen bij de bevrijding van Gramsbergen. De avond wordt afgesloten door Big Band Coevorden.

“Programma is nu nog mooier”

Het initiatief voor dit concert ontstond in 2020 ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding, waarmee de samenwerking tussen Crescendo-KNA en het museum werd geboren. Door de coronamaatregelen moest het echter veertien dagen voor het evenement worden afgelast. “We hebben het programma nu nog mooier gemaakt dan we oorspronkelijk hadden bedacht,” vertellen Herman en Klaas. In 2020 zou het concert plaatsvinden in een tent bij de kerk, maar dit jaar is er voor de sporthal gekozen. Er wordt een groot podium opgebouwd, met aan weerszijden beeldschermen. Het concert wordt live gestreamd en is te volgen via Gramsbergen.nl.

Nederlands Arbeidsdienstkamp De Boomhof

Het concert is slechts één van de vele activiteiten. De dag in Gramsbergen begint met een opening op het Meiboomsplein door Klaas Bolks, samen met burgemeester Offinga. Om 10.30 uur wordt in het Info Centrum Vechtdal een expositie geopend met als thema ‘Nederlands Arbeidsdienstkamp De Boomhof’. “In Gramsbergen was er ooit een Nederlands Arbeidsdienstkamp, de Boomhof. We wisten dat het er was, maar verder niet veel. De afgelopen vijf jaar hebben we foto’s ontvangen en nu is er een maquette gemaakt die laat zien hoe het kamp er uit zag. Heel bijzonder.”

Na de opening worden er films vertoond van interviews voor het boek ‘Stappen door de oorlogsjaren van Gramsbergen - 1940-1945’. De dag biedt echter meer dan alleen kijken en luisteren. Er is de mogelijkheid om een tocht te maken, per fiets, auto of oorlogsjeep, langs verschillende oorlogsmonumenten in Gramsbergen. “Deze tocht is speciaal voor deze dag opgezet, het is geen bestaande route”, vertelt Klaas. Ook de kinderen worden niet vergeten. In het kader van het project ‘Bevrijden: wat doet het met jou?’ kunnen ze onder begeleiding van kunstenaars vanaf 11.00 uur creatief aan de slag in MFC De Binder

Oorlogsburgemeester

De middag draait om boekbesprekingen door auteurs en vertellers. Jacqueline Quarles van Ufford bespreekt haar boek ‘Liefste, wij zijn op reis’, over haar grootvader, oorlogsburgemeester mr. S.W.A. Baron van Voerst van Lynden, die op 4 januari 1945 door de Nederlandse SS werd gevangengenomen en sindsdien vermist is. Dit was een grote klap voor Gramsbergen. Klaas Bolks vertelt dat vlak voor de bevrijding nog vijf mensen om het leven kwamen: “Voor Gramsbergen zat het venijn in de staart”, aldus Klaas.

Naast Jacqueline Quarles van Ufford zal dochter Mini Veenema-Veldsink het dagboek van haar moeder bespreken. Verder vertelt de heer Jan Altena Hzn over zijn boek ‘Vrijheid, het verdedigen waard – De Krim 1940/1945’ en het bestuur van Museum Gramsbergen bespreekt het boek ‘Stappen door de oorlogsjaren van Gramsbergen 1940-1945’. De dag wordt afgesloten met een indrukwekkend optreden van de Lowland Brigade Pipe Band uit Zwolle o.a. op het Meiboomsplein, vertelt Klaas enthousiast, gevolgd door het concert in de sporthal. Op zondag 6 april is er van 12.00 tot 14.00 uur een intocht van ca. zeventig oorlogsvoertuigen van de Drenthe Liberty Tour 2025, met om 13.00 uur een kranslegging bij het oorlogsmonument aan de Esch 1 in Gramsbergen.

Van, voor en door Gramsbergen

Klaas vertelt dat de dag uniek is door de samenwerking tussen het museum en Crescendo-KNA, en dat het programma bijzonder is omdat het eenmalig is. Herman benadrukt de samenwerking en het continueren van hoogtepunten in het programma, wat de twee dagen echt uniek maakt.

Het programma ‘Van herdenken naar vieren’ is mogelijk dankzij diverse sponsoren en de gemeente Hardenberg, Cogas en Cultuur Koepel Vechtdal. Klaas en Herman sluiten het gesprek af met het volgende: “Alle activiteiten (Vol = Vol) zijn gratis en toegankelijk voor iedereen. Bevrijdingsdag moet voor iedereen mogelijk zijn”. Voor meer informatie: museumgramsbergen.nl en hcgkna