Uit de Natuur

In 2024 belicht ‘Uit de Natuur’ viermaal een dier of plant uit het Vecht- of Reestdal, in samenwerking met Natuur in Hardenberg, NICHE, De Toren en De Koppel. Dit jaar zal het gaan om soorten die zijn afgenomen door klimaatverandering en soorten die daardoor juist zijn toegenomen. In augustus is de kijker gericht op Veldkrekel en Zuidelijke Boomsprinkhaan.

Op vakantie in de zuidelijke en warmere streken van ons continent, worden de avonden altijd gevuld met het gezang van cicaden, sprinkhanen en krekels. Gelukkig, kunnen we dit deels ook in Nederland aantreffen, al laten die zwoele zomernachten nog op zich wachten. Verandering aan het leefgebied zorgen echter wel dat de stem van een soort als de Veldkrekel steeds slechter te horen is. In een niet heel erg ver verleden, kwam deze soort op bijna alle Nederlandse zandgronden voor.

Tegenwoordig zijn er slechts enkele plekken over met de schrale (heide)vegetatie die ze prefereren. Terecht zijn ze dan ook tot insect van het jaar 2024 gekozen; symbool voor biodiversiteitsverlies door menselijk handelen, maar wellicht ook een aanzet voor verbetering door diezelfde handen. Daar waar soorten verdwijnen door veranderend klimaat en leefgebied, zijn altijd soorten die zich er juist beter thuis voelen, zo ook de Zuidelijke Boomsprinkhaan.

Zoals de naam doet vermoeden, komt de soort oorspronkelijk voor in Zuid-Europa. Een strakke grens werd daarbij gevormd door de Alpen, die tot nog vrij recent niet werden getrotseerd. In de afgelopen twintig jaar is de Zuidelijke Boomsprinkhaan echter druk met het veroveren van de noordelijke helft van Europa. Helemaal zelfstandig doen ze dit niet, want als in zoveel gevallen was hier ook de mens een belangrijke factor. Wanneer toeristen in de zomer naar Italië trekken, hebben ze bij hun terugkeer wellicht één of enkele exemplaren op of in hun auto meegenomen. En op die manier kan ook een insect zonder vleugels zich over duizenden kilometers verplaatsen. Nu zijn toeristen niet per se het hoofdtransportmiddel, maar het toenemende (vracht)verkeer in het algemeen voedt vermoedelijk wel de uitbreiding van deze soort naar koudere oorden. Ze hebben wel nog steeds voorkeur voor warmere plekken, zoals het stedelijk gebied. Dus als je ‘s nachts met en zaklamp langs de boomstammen in Hardenberg gaat, kom je deze groene immigrant misschien wel tegen!

Tekst: Sylvia de Vries
Foto: Ron Goosselink