Uit de Natuur: De IJsvogel

Tekst: Jari Kampjes. In 2024 belicht ‘Uit de Natuur’ viermaal een dier of plant uit het Vecht- of Reestdal, in samenwerking met Natuur in Hardenberg, NICHE, De Toren en De Koppel. Dit jaar zal het gaan om soorten die zijn afgenomen door klimaatverandering en soorten die daardoor juist zijn toegenomen. In februari is de kijker gericht op de bonte kraai en de ijsvogel.

De bonte kraai lijkt qua vorm sterk op de veel voorkomende zwarte kraai, maar heeft echter een grijze rug en borst. Dit bonte uiterlijk was voor de laatste eeuwwisseling regelmatig nog in grotere groepen te zien in de winter, maar de laatste decennia is het toch echt een zeldzaamheid geworden. Waar de zwarte kraai zijn verspreiding voornamelijk in Zuidwest-Europa kent, komt de bonte kraai in een veel groter deel van Europa voor. In Noord-Europa en ten oosten van de lijn Berlijn - Milaan komen voornamelijk bonte kraaien voor. Door koude winters trokken bonte kraaien regelmatig in groepen naar West-Europa om te ontsnappen aan de lage temperaturen en met name om aan voldoende voedsel te komen. De laatste tientallen jaren zijn de winters steeds minder koud geworden in Noord-, Centraal- en Oost-Europa en blijven deze vogels dichter bij de broedgebieden hangen. 

Hoewel zijn naam anders doet vermoeden, houdt de ijsvogel helemaal niet van de kou. Een ijsvogel jaagt hoofdzakelijk op vis en eet soms ook waterinsecten. Daarvoor is toegang tot water van levensbelang en juist bij ijsvorming op het water kunnen ze niet jagen. In koude winters gaan ze daarom buiten hun broedgebieden op zoek naar andere waterrijke plekken om toch aan voedsel te komen. Maar als de vorst langer duurt, worden de plekken waar ze nog voedsel kunnen vinden steeds beperkter. Dat zorgt er ook voor dat in strenge winters vele ijsvogels het niet overleven. De soort heeft dus voordeel dat de winters de laatste decennia steeds milder zijn geworden. Nadat het begin 2021 dagenlang ijskoud was, viel dat in de rest van 2021 duidelijk te zien aan de sterk gekelderde waarnemingen van ijsvogels. Gelukkig kunnen ijsvogels meerdere broedsels per jaar grootbrengen en kan de populatie in enkele jaren weer op niveau zijn.

Tekst: Jari Kampjes