“Een moeilijk jaar voor aardappelen en groenten?”

Problemen bij boeren door aanhoudende regen, groenten mogelijk duurder. Daarover leest en hoort men de laatste maanden vaak in de media. Het heeft alles met het weer te maken. Klimaatverandering?

Onregelmatige zaaien en poten

In maart-april hebben sommige agrariërs nog even wat gunstige zaai- en pootmomenten gehad. Een aantal van hen konden toen wel even het akkerland op. Anderen hadden dat geluk niet omdat er daarna veel regen kwam. De grond moest eerst opdrogen voordat de landbouwmachines weer hun werk konden doen. Veel later dan gepland. Akkerbouwer Wim Meijerink uit Collendoorn (met aardappelen, suikerbieten) meldt dat het in de regio Hardenberg lang onzeker was of en wanneer de grond door al dat nat gebruikt kon worden. En dan was er vaak de vraag wát er op kon gaan groeien: aardappelen?, suikerbieten?, maïs?. De oogst zal dit jaar veelal later gaan plaats vinden.

Hinder in het voorjaar

Wim: “De zon liet zich in het voorjaar minder zien en het regende vooral erg veel. Het poten en zaaien in het voorjaar ondervond er wel de nodige hinder van. Het was wachten op opdrogende percelen waardoor er soms maar 2-3 dagen in een week gewerkt kon worden en waardoor we soms ook ’s nachts in actie moesten komen. En nog steeds (red. rond 20 juni) zitten er in sommige percelen nog behoorlijke natte plekken. En staan sommige percelen nog steeds onbenut. Maar we mogen hier eigenlijk nog niet eens mopperen. In Zuid-Nederland en België waren de problemen vele malen groter, soms rampzalig”.

Schimmeldruk

Wat zijn de grootste problemen bij (te) veel vocht in de grond? Wim: “Schimmel is echt het probleem, de phytophthora verspreidt zich door vocht en warmte immers sneller. Het bestrijden er van is moeilijk. Denk ook aan Phytophthora schimmelstammen die resistent zijn tegen bepaalde gewasbeschermingsmiddelen. Deze schimmel floreert ook bij zachte winters en geeft dus sowieso al meer infectiebronnen. De vele regenbuien, ook in de zomer, leiden tot veel ziektedruk. Ook de beschikbaarheid van middelen heeft impact. Wat dat betreft kan het nog wel een spannend 2024 worden.”

Waterhuishouding

Kunnen jullie zélf iets doen aan een betere drainage van de bodem? Om toch te proberen in staat te zijn het land op te kunnen wanneer dat moet?

Wim: “We zullen steeds vaker te maken gaan krijgen met extremen. En daar zullen we op in moeten spelen. Niet voor niets hebben we zelf een greppelfrees in gebruik genomen om meer aan waterafvoer, aan de waterhuishouding te kunnen doen. Ze zijn uitermate geschikt om afwateringgreppels te maken. Maar niet alleen de schimmel is een probleem, planten kunnen ook minder goed groeien door de verzadigde grond en machines kunnen het land niet op om te oogsten. Dat leidt tot tekorten bij sommige groenten, zoals spinazie. Door de aanhoudende nattigheid zal de oogst vermoedelijk een stuk lager uitvallen dan voorgaande jaren.” 

Vorig oogstseizoen

Het oogstseizoen van 2023 herinnert eraan dat aardappelproductie steeds moeilijker, risicovoller, uitdagender, duurder en gestrester wordt. Het weer in het einde van het voorjaar en de vroege zomer was een duidelijk voorbeeld van de klimaatverandering, namelijk droog en warm. De aanhoudende regen gedurende het einde van de zomer en het najaar lieten duidelijk zien wat het weer wellicht zal worden in de toekomst. Contracten voor volgend seizoen zullen rekening moeten houden met deze risico’s.

Inzaaien liep dit jaar dus al vertraging op. Dat betekent ook dat er minder groeidagen zijn. En waarschijnlijk dan ook uiteindelijk minder opbrengst. De vraag is dan ook wat dat voor de prijzen gaat betekenen. 

Ook maken telers zich zorgen of ze dit najaar de aardappelen en andere gewassen wel weer op tijd uit de grond kunnen krijgen. Aardappelen die onder zuurstofarme omstandigheden in de bodem blijven, kunnen gaan rotten. De aardappelen die wel geoogst kunnen worden, zullen waarschijnlijk kwaliteitsproblemen hebben en daardoor wellicht niet de opslag in kunnen gaan. Sommige contracten zullen niet worden nageleefd eindigt WIm het gesprek.