Familiebedrijf in de schijnwerpers

Familiebedrijven leveren in Overijssel een grote bijdrage aan de provinciale economie, groter dan in andere provincies. In Overijssel zijn er zo’n 28.000 van. Familiebedrijf Eiboerderij Smid in Heemserveen is er één van. Hebben andere bedrijven nog wel medewerkers in vaste dienst, voor Eiboerderij Smid is dat niet het geval. Het wordt gerund door Hergen en Jenneke Smid, de laatste jaren samen met zonen André en Dirk. Dochters Ingrid en Renate zijn de andere gezinsleden. Die hebben beiden buiten het familiebedrijf hun eigen toekomst uitgestippeld. 

Hoe het een familiebedrijf werd?

In 1978 werd in Lutten op de ouderlijke boerderij van Hergen het besluit genomen dat men het houden van legkippen en met de eierproductie verder zou gaan aan de Elfde Wijk in Heemserveen. Daar werd toen een legstal gebouwd voor 17.000 kippen, batterijkippen nog wel te verstaan. Vanaf 1996 werd de legbatterij afgeschaft en breidde de familie in de loop van de tijd uit met stallen geschikt voor alleen scharrelkippen, met een overdekte uitloop. Inmiddels bevolken zo’n 120.000 kippen de stallen. In 2005 verhuisde de familie zelf ook naar Heemserveen.

Wel of geen personeel

Hergen begon zijn werkzame leven bij de Wavin. Daarna rolde hij als een soort vanzelf thuis definitief de pluimveesector in. Zijn werk werd toen helemaal zijn hobby. Zijn vrouw Jenneke kon zich daar kennelijk ook uitstekend in vinden. En nog steeds vervult ze daarin haar eigen rol zoals bijvoorbeeld tijdens het dagelijks verwerken en verpakken van al die eieren. Beide zonen werden geheel vrijgelaten in hun eigen ontwikkeling. André kwam direct al het ondernemerspaar versterken nadat hij, net als Dirk later ook, de pluimveevakschool in Limburg doorlopen had. Akkerbouw of thuis werken met pluimvee leek hem direct en spontaan al leuk. Hij hoefde daar niet voor gevraagd te worden. Voor Dirk was dat aanvankelijk niet helemaal zo. Hij zocht eerst tijdelijk een andere uitdaging, als vrachtwagenchauffeur. Uiteindelijk koos ook hij letterlijk ‘eieren voor zijn geld’ door thuis lekker aan de slag te gaan. De familie bouwde daarna het bedrijf uit om voor iedereen voldoende bestaansrecht te hebben zodat het ín principe zonder vaste medewerkers gerund kan worden. En … er was gaandeweg een mooie balans tussen familie en bedrijf ontstaan. 

Het product en het werk

Uit het ei gekropen als legkip, verhuist het nog jonge pluimvee als ze 17 weken zijn al naar de Eiboerderij Smid om zich daar thuis te kunnen gaan voelen. De eerste eieren worden vier weken later al gelegd. Elke dag begint het werk met controlerondes door alle stallen waarbij vooral gelet wordt op het welzijn van de kippen, conditie, op mestafvoer etc. Niet alleen dat. Ook vinden er afname controles plaats op voldoende voer en water. Niet alleen visueel maar ook wat de computer daarover zegt. Want wekelijks zijn de kippen gemiddeld goed voor de leg van ca. 5 eieren. Daarvoor hebben ze iedere dag 120 gram voer en 200 ml water nodig. En dat zo’n 560 dagen lang, zo lang als er sprake is van regelmatige leg. Daarna verhuizen ze voor de tweede keer. Om veelal geëxporteerd naar een ander land waar ze onder andere als soepkip verwerkt worden.

Saamhorigheid op Eiboerderij Smid

Als het goed gaat met een bedrijf, gaat het goed met de familie en andersom. Goede onderlinge relaties in de familie werken positief op het bedrijf. Dat is bij de familie Smid heel duidelijk het geval. Met zijn allen maakten ze ook hun opwachting tijdens het Landbouwcafé ‘Agrarische jongeren aan zet’ op 18 oktober vorig jaar in De Beuk in De Krim. En voor Hergen ((63 nu) en Jenneke geldt dat ze sinds een paar maanden elk weekend kunnen genieten van de vrije zondag. André en Dirk staan er immers garant voor dat alles goed doorloopt. Het voordeel van goede onderlinge verhoudingen is ook dat de ouders zo nu en dan uitstapjes kunnen maken. Iets waar ze jarenlang van verstoken waren gebleven. Dat geldt ook voor de zonen. Vakanties voor allen kunnen gemakkelijk ingepland worden. 

Noodzakelijke bedrijfsaanpassingen en kopen bij de boer

Elke onderneming hoort met de veranderende omstandigheden en met de tijd mee gaan. De ondernemersgeest van de familie Smid zorgde dat er in de loop van de tijd uitbreiding van de stallen kwam en aanpassingen van een geautomatiseerde en efficiënte eierverwerking en verpakkingsapparatuur. De laatste verbouwing werd ook benut om eierverkoop en streekproducten als zuivel en ijs aan particulieren te stimuleren vanuit een overdekte nieuwe ‘eierautomaat’, een mini boerderijwinkel. 

Bedrijfsopvolging is geregeld

Het is een onderwerp waar veel families mee worstelen. Bij de familie Smid is dit in de loop van de tijd eigenlijk spontaan en soepel geregeld, in alle vrijheid. Geen spannende familiegesprekken, geen beïnvloeding van keuzes. Allen wilden graag continuïteit van dit prachtige bedrijf. 

En …. heel belangrijk, ze genieten zelf ook van dat mooie product dat de levende have, de kippen voor hen maken. Bij alles wat daar in de volle breedte voor komt kijken. Om dat elke dag, zeven dagen per week waar te maken. Want een ei kent inmiddels grote toepassingen in de economie. Niet alleen als een hoogwaardig voedingsproduct maar bijvoorbeeld ook in de medische en de cosmetica wereld. Niet zomaar staan er regelmatig grote transportauto’s op het terrein om het product naar de plaats te brengen.