Versnelde integratie van asielzoekers

“We vinden het belangrijk dat asielzoekers vanaf dag één meedoen in onze samenleving. Daarom zijn we de pilot ‘Buitenkwartier’ gestart”, laat wethouder Mussche weten. Het afgelopen jaar maakte de gemeente dit plan samen met verschillende organisaties die met vluchtelingen . Het plan is onlangs aan het Ministerie van Justitie en Veiligheid overhandigd. Om de pilot uit te voeren vraagt de gemeente Hardenberg bijna twee miljoen euro aan het Ministerie. De pilot loopt twee jaar, 2024 en 2025.

De aanleiding voor deze pilot dateert uit het jaar 2022, toen er veel incidenten plaatsvonden op en rond het AZC in Hardenberg. De gemeente Hardenberg kampte met problemen rond overlast en veiligheid, waardoor de behoefte ontstond aan een nieuwe aanpak. “De meerderheid van de bewoners van het AZC concentreert zich op het opbouwen van een nieuw, stabiel bestaan in Nederland. Het is vaak maar een kleine groep die voor overlast zorgt. Door een positieve invulling te geven aan het verblijf binnen het AZC en ervoor te zorgen dat de asielzoekers zelf verantwoordelijk zijn voor hun eigen leefomgeving en een dag invulling hebben, hopen wij op een betere situatie voor de bewoners van het AZC en de omgeving. Daarbij denken we aan taallessen of vrijwilligerswerk als positieve invulling van de dag. Op die manier zijn de asielzoekers meteen onderdeel van de samenleving. Dat versterkt de verbinding met de inwoners van de gemeente Hardenberg. De pilot is interessant voor Hardenberg, maar ook zeker voor andere gemeenten in Nederland die opvang verzorgen”, laat de wethouder weten. Het Ministerie toonde interesse in het concept en heeft geld beschikbaar gesteld voor de initiatieffase van pilot Buitenkwartier in het voorjaar van 2023.

“Waar lopen we tegenaan?”

Bij het uitwerken van het plan is gekeken naar de obstakels waar asielzoekers tegenaan lopen en hoe er verbeteringen kunnen worden aangebracht. Dit proces resulteerde in vier thema’s waarop extra inspanningen worden geleverd: het leven op het Buitenkwartier; Intensivering van de Nederlandse taal; Verbinding met werk, Onderwijs en verenigingen en het aanpakken van juridische en organisatorische belemmeringen.

Verbetering van het Buitenkwartier AZC

“Het leven op het AZC kan verbeterd worden. Hierbij denken we aan over de noodzaak van hekken, groenvoorzieningen op het terrein zelf, een speeltuin of een moestuin om het verblijf aangenamer te maken,” merkt de wethouder op. “Maar we kijken ook naar wat er in de gebouwen mogelijk is. We willen mensen bijvoorbeeld leren hoe ze hun leefomgeving schoon en netjes houden volgens de Nederlandse normen.”

“Als je de cultuur kent”

Het belangrijkste om mee te kunnen doen in de samenleving is de beheersing van de Nederlandse taal. “Momenteel duurt het twee jaar voordat een inburgeringscursus begint. We willen zodra een asielzoeker in Nederland is direct beginnen met taalonderwijs. Momenteel zijn er drie voltijdsequivalenten (Fte’s) beschikbaar, maar er zijn vijf Fte’s nodig voor N2-docenten. Het is de bedoeling dat vluchtelingen zo snel mogelijk het leven, zoals dit in Hardenberg gaat oppakt. Als je de cultuur kent van Nederland, Hardenberg weet je als vluchteling ook wat er van je wordt verwacht.”

Deelnemen vanaf dag één

Verbinding tussen werkgevers, onderwijsinstellingen en verenigingen is essentieel om daadwerkelijk een brug te slaan tussen bewoners van het AZC en andere inwoners van Hardenberg. Een beter inzicht in werkgevers die bereid zijn om nieuwkomers, zelfs voor kortdurende contracten, aan te nemen, is van groot belang. Ook het begrip van de kennis, competenties en vaardigheden van bewoners van het AZC is cruciaal. “Op dit moment krijgen vluchtelingen pas na drie jaar een vergunning om te werken. Ze zitten lange tijd in een afhankelijke situatie. Dit is niet bevorderlijk. We moeten ervoor zorgen dat mensen vanaf dag één kunnen deelnemen in de maatschappij, hetzij door betaald werk, vrijwilligerswerk of onderwijs. Op deze manier worden ze vanaf het begin betrokken bij de samenleving”, benadrukt wethouder Mussche.

Verschillende obstakels

Momenteel zijn er veel juridische en/of organisatorische belemmeringen. Mussche illustreert: “Als een asielzoeker wil werken, heeft hij een BSN-nummer nodig. Hierop moet vaak lang worden gewacht. Vroeger deed de gemeente dit zelf. Dat moet terugkeren naar de gemeente. Dan kan het binnen een halve dag worden geregeld. Een ander obstakel waar werkgevers tegenaan lopen, is dat asielzoekers pas een Tewerkstellingsvergunning (TWV) kunnen aanvragen wanneer de werknemers een status hebben. Dit is ingesteld toen er geen krapte was op de arbeidsmarkt. Ik zou dit willen afschaffen of eenvoudiger maken.”

Minder bijstandsuitkering

De waarde van gemeenschapsgevoel is onschatbaar, maar wethouder Mussche werpt toch een financiële blik. “Stel dat het ons lukt om 500 nieuwkomers gedurende hun asielprocedure grotendeels te integreren, waardoor ze minstens één jaar minder een bijstandsuitkering ontvangen. Dit bespaart ongeveer 20.000 euro per persoon, wat neerkomt op ongeveer 10 miljoen euro in totaal. De investering in de pilot bedraagt per jaar één miljoen euro. Als het lukt voor vijftig mensen, zijn de kosten eruit. Dat moet zeker haalbaar zijn,” aldus de wethouder.

Sneller integreren en volwaardig meedoen

Gemeente Hardenberg heeft het Ministerie niet bij alle acties nodig, daarom is er al gestart met het project. “Met de pilot hoop ik dat het voor de mensen in het AZC een aangenamere plek wordt om te verblijven en dat het ook voor onze samenleving positief uitpakt, doordat mensen sneller integreren en volwaardig meedoen”, concludeert wethouder Mussche het gesprek.