“Kortetermijngeheugen”

Omdat herdenken belangrijk blijft, vertegenwoordig ik als raadslid de gemeente graag bij de dodenherdenking op 4 mei in één van onze kernen. Ik herinnerde mij een citaat van schrijver en Auschwitz-overlevende Elie Wiesel: “Als iets de wereld redden kan, dan is het wel het geheugen”. En toch gaat het steeds weer mis.

In onzekere tijden wordt de roep om een ‘sterke leider’ vaak luider. Er zijn politici die dat sentiment voeden door te pas en te onpas te praten over ‘de normale hardwerkende burger’ die boos en teleurgesteld is. In hun gelikte campagnes doen ze de kiezer beloftes die goed klinken en suggereren dat je hen juist wel kunt vertrouwen. Maar hoe betrouwbaar is het als je alleen problemen benoemt en er zelfs toezeggingen bij doet, terwijl je nog niet het begin van een serieuze oplossing hebt. Of dat nou over veiligheid, huisvesting, vluchtelingen, bestaanszekerheid of de rechtstaat gaat, of dat nou lokaal, regionaal, nationaal of internationaal is. Wantrouwen, haat en beschuldigingen zijn de vruchten van kwaad en onrecht, dat meestal klein begint maar gestaag groter wordt. En dan kan het gebeuren dat democratisch gekozen leiders zich ontpoppen tot autoritaire leiders, die ‘het volk’ een zondebok geven. Want dat is wat ze doen: wijzen naar mensen die anders zijn dan jij en je vertellen dat zij de oorzaak van de problemen zijn. Vervolgens misbruiken zij hun meerderheid en macht om anderen te beroven van hun menselijke waardigheid, hun mensenrechten met voeten te treden.

Als dat gewenste resultaten lijkt op te leveren, zijn mensen vaak bereid een aantal dingen te accepteren. En dan staat ineens de deur open naar overheidsbemoeienis met het onderwijs, kunst en cultuur, de inhoud van boeken en films. De wetenschap en de vrije pers worden beknot, leugens en propaganda (alternatieve feiten) worden breed verspreid via alle media en bij politieke bijeenkomsten. Tegenstanders wordt de mond gesnoerd en de onafhankelijke rechtspraak wordt overgenomen of genegeerd. Dat komt niet vanzelf goed, dat vraagt actie. Overheersing, tirannie gedijt bij angst, stilte en volgzaamheid. Vrijheid vergt moed, je laten horen en kritisch durven zijn. We zien aan de andere kant van de Atlantische Oceaan hoe snel een democratische rechtstaat af te breken is, om daarna heringericht te worden naar de ideeën van een klein clubje (uitzonderlijk bevoorrechte) mensen. Zonder plaats voor de ander, die afwijkt van hun norm. Als we ons collectieve geheugen uitzetten, stil blijven en volgen, doen we degenen die wij op 4 mei herdachten tekort, doen we uiteindelijk onszelf en onze kinderen tekort.

Simone Hof

fractievoorzitter ChristenUnie Hardenberg