Brabanders verbaasden zich over ons onderwijs

De Historische Vereniging Hardenberg duikt voor deze krant regelmatig in haar archieven. Dit keer een artikel over de kleine dorpsschooltjes in de gemeente Hardenberg.

Dagblad De Stem, jarenlang dé krant van Breda en omstreken, vond in 1968 de gemeente Hardenberg zó bijzonder, dat er een groot artikel werd gepubliceerd over het onderwijs in deze gemeente. Een unieke gemeente met 54 scholen, waarvan een flink aantal eenmansscholen.

Dure scholen

Het gemeentebestuur was niet zo blij met deze situatie, want die kostte ‘klauwen met geld’. De bevolking in de dorpen was tegen inkrimping: “Als de school verdwijnt, dan wordt het hart uit de dorpsgemeenschap gesneden”, meende men. En daar zat toen wel iets in. In het dorpsleven stond de onderwijzer vaak centraal. Hij bepaalde min of meer het sociale en culturele leven. Als zo’n man verdween, zou het hele dorpsleven op losse schroeven komen te staan. Dat vonden de provinciale bestuurders blijkbaar ook, want elke keer kregen de eenmansschooltjes toestemming om nog maar even door te gaan.

Kwaliteit

Maar ja, of zo’n eenmansschooltje nou zo goed was voor de kwaliteit van het onderwijs was de vraag. De Stem had ontdekt dat in Ebbenbroek de leerlingen boekjes gebruikten, waarin stond dat Berlijn de hoofdstad van Duitsland was. Dat was toen al bijna 25 jaar niet meer het geval. Over Ebbenbroek gesproken: deze openbare lagere school telde in 1968 twintig leerlingen. De schoolfoto die bij het 40-jarig bestaan in 1946 is gemaakt toont veel meer kinderen, maar waarschijnlijk staan er ook oud-leerlingen op, want de school is nooit meer dan tweeklassig geweest. Groei zat er niet in, want bij de viering van het 75-jarig bestaan telde de school nog maar drieëntwintig leerlingen.

Handen uit de mouwen

Als de school verdwijnt, verdwijnt het dorpshart, schreef De Stem. Dat was in Ebbenboek wel te zien. Voor de meest uiteenlopende klussen wilden de ouders zich inzetten: de organisatie van de jaarlijkse musical, timmeren, kostuums naaien, schoolreisjes organiseren. Bovendien organiseerde het oudercomité ook de Oranjefeesten in het dorp, de zondagsschool, de jaarlijkse oriënteringsrit voor de dorpsbewoners en de bingo waar iedereen naar toe ging. En, heel bijzonder, als er een schoolreisje was stopten er ’s morgens twee bussen voor de school: een voor de leerlingen en een voor de ouders. Samen een dagje uit!

Einde

In 1993 werden de deuren voorgoed gesloten. De school telde toen 21 leerlingen, 2 te weinig om zelfstandig door te gaan.