Met de bus op Tijdreis

– Door: Bas Schipper– Wat gebeurde er in onze regio tijdens de Tweede Wereldoorlog? Welke verhalen mogen we nooit vergeten? En wat kunnen we ervan leren voor de toekomst? De Historische Vereniging Hardenberg organiseert in mei een bijzondere busreis langs herinneringsplekken in de regio: Tijdreis 80 jaar Vrijheid.De Tijdreis is onderdeel van een groter project rond 80 jaar Bevrijding.

In samenwerking met de Stichting Joods Werkkamp Molengoot is een indrukwekkende route samengesteld langs bekende én minder bekende locaties. Overal wordt stilgestaan bij een verhaal. Soms is dat een persoonlijk verhaal, soms gaat het over een hele gemeenschap.“Vroeger hadden we de Kleppertoer,” vertelt Michiel Tijhuis van de werkgroep Tijdreis. “Dan reed je met een bus door de regio en hoorde je van alles over de geschiedenis. Maar dat was zonder thema, alleen gericht op het verleden. Nu willen we ook kijken naar het heden en de toekomst. Wat kunnen we leren van het verleden?”

Verhalen onderweg

De bus stopt onder andere bij Kamp Molengoot in Collendoorn, waar Joodse mannen tijdens de oorlog hard moesten werken onder slechte omstandigheden. Daar komt ook het aangrijpende verhaal van Flip Slier aan bod, een jonge man die brieven schreef naar huis, maar de oorlog niet overleefde.

In Bergentheim wordt stilgestaan bij de executie van twaalf verzetsstrijders uit Bergentheim, Beerzerveld en omgeving, die op 2 maart 1945 door de Duitse bezetter zijn gefusilleerd bij Varsseveld. Deze executie van in totaal 46 mannen was een represaillemaatregel na de dood van vier Duitse militairen door het verzet. De vrouw van één van hen, Pietertje te Rietstap, hield vanaf 1 januari 1945 een dagboek bij. Haar aangrijpende aantekeningen zijn in 2020 in boekvorm uitgegeven onder de titel: “Dat jullie weten wat oorlog is.”  Dit soort verhalen maken diepe indruk,” zegt Tijhuis.

Ook Gramsbergen is in de Tijdreis opgenomen. Hier werd de burgemeester, samen met andere inwoners, opgepakt. Hij kwam als enige nooit meer terug. En in Nieuwlande is er een tussenstop bij het Onderduikmuseum De Duikelaar, in het bekende ‘dorp dat zweeg’. Daar krijgen de reizigers koffie of thee en een korte rondleiding.

Herdenken met jongeren

Wat de Tijdreis extra bijzonder maakt, is dat leerlingen van De Nieuwe Veste uit Hardenberg meedoen. Zij geven aan het eind van de reis hun eigen kijk op herdenken. “Zij denken na over vragen als: wat betekent vrijheid voor ons? Wat doen wij met deze verhalen?” vertelt Tijhuis. “Zo zorgen we ervoor dat herinneringen levend blijven.”

Meer dan alleen een bustocht

De bustocht is niet de enige activiteit van de Historische Vereniging. Er is ook een stadswandeling langs belangrijke plekken in het centrum van Hardenberg, zoals de Joodse begraafplaats. Daarnaast is er een fietstocht: de Grensland Bevrijdingsroute op 5 mei, een tocht van 50 kilometer langs historische punten in de buurt. Voor wie liever zelfstandig op pad gaat, is er een boekje te koop met de route.

Maar de bustocht is uniek. Tijhuis: “Je wordt meegenomen in de verhalen. Op elke plek stoppen we even. Soms lezen we iets voor, leggen bloemen neer of branden een kaarsje. Het is geen uitje, maar een moment van bezinning.”

Praktische informatie

De Tijdreis wordt gehouden op zaterdag 10 en 17 mei, van 13.00 tot 17.00 uur. De bus vertrekt vanaf de brandweerkazerne in Hardenberg. Er kunnen maximaal 50 mensen per tocht mee. De kosten zijn slechts vijf euro per persoon, dankzij subsidie van de gemeente Hardenberg. Aanmelden kan via de website van de Historische Vereniging: www.hvhardenberg.nl

“We hopen dat mensen samenkomen: jongeren, ouderen, families. Misschien wel grootouders met kleinkinderen vanaf groep 6,” zegt Tijhuis. “Want deze verhalen moeten we samen blijven vertellen.”