Er komt ‘breed gebiedsproces’ voor Hammerflier

In Den Ham heerst al enige tijd grote onrust over de grondwaterstand in het Hammerflier, die aanmerkelijk is gezakt als gevolg van waterwinning door Vitens. Er zouden daardoor verzakkingen met schade aan huizen en schuren geconstateerd zijn. “Ook zijn belanghebbenden bezorgd over schade aan de natuur,” schreef GBT Twenterand vorige maand in een brief aan het college, waarin de partij opheldering vraagt over een groot aantal zaken met betrekking tot deze kwestie. Vitens pompt al 30 jaar water uit het Hammerflier zonder een heuse Milieu Effect Rapportage en heeft het voornemen tot extra waterwinning van jaarlijks 1,6 miljoen kuub naar 5 miljoen. 

GBT wilde onder meer van de gemeente weten hoeveel schademeldingen er inmiddels met betrekking tot het Hammerflier zijn binnengekomen. Het college laat nu weten dat er op dit moment in totaal 36 schademeldingen binnengekomen bij de AdviesCommissie Schade Grondwater (ACSG).  ”Zeven melders hebben inmiddels een ontwerpadvies gehad. Deze 7 melders worden allen afgewezen in verband met de afwezigheid van zettingsgevoelige bodemlagen. Overigens kunnen zij nog een zienswijze indienen op het advies. Voor de overige melders is een nieuw grondwatermodel benodigd om tot een gedegen advies te komen, dit model is in aanbouw. De ASCG hoopt dit model in het vierde kwartaal van 2024 klaar te hebben. Daarna kunnen door de ACSG ook voor de overige melders de ontwerpadviezen worden opgesteld. Dat gebeurt in het eerste kwartaal van 2025,” aldus het college. 

Ook meldt de gemeente dat de ASCG heeft geconstateerd, dat het huidige beschikbare grondwatermodel verouderd is en daarom niet geschikt is om een betrouwbare uitspraak over de optredende verlagingen te doen en dat er om die reden een nieuw grondwatermodel volgens de nieuwste inzichten noodzakelijk is. 

Volgens GBT wordt de grondwaterstand in het Hammerflier aangevuld met water uit het kanaal Almelo – de Haandrik. Zij vraagt zich af hoe klimaatverandering dan invloed kan hebben op de grondwaterstand in het Hammerflier? Volgens het college is het nog maar de vraag of het aangevoerde water middels het huidige stelsel van aanvoerwatergangen overal in het gebied kan komen. “Verder is de doorlatendheid van de bodem van belang: trekt het water vanuit de watergangen in voldoende mate en voldoende snel de bodem van de (landbouw)percelen in? Als dat niet het geval is, zakt de grondwaterstand uit in langdurig droge perioden. Die komen steeds vaker voor als gevolg van klimaatverandering. Theoretisch bestaat nog de mogelijkheid in heel lange perioden van droogte, dat er onvoldoende water beschikbaar is om aan te voeren vanaf het kanaal Almelo de Haandrik. Dit laatste is echter nog niet voorgekomen,” laten b&w weten.  

Om verdere verzakkingen met schade aan huizen, schuren en natuur te voorkomen stelt het college dat het waterschap probeert met wateraanvoer en peilbeheer van het oppervlaktewater de grondwaterstand op peil te houden. “In algemene zin lukt dat goed. Onderzoek moet uitwijzen of en zo, ja welke aanvullende maatregelen mogelijk en noodzakelijk zijn. Op korte termijn worden geen maatregelen genomen in het watersysteem”.  

Breed gebiedsproces

Op de vraag van GBT over eenzijdige beëindiging van de contacten met de klankbordgroep geeft de gemeente aan dat de bestuurders van provincie, Vitens, waterschap en gemeenten gezamenlijk hebben besloten op basis van de bevindingen van het onderzoek van Aveco de Bondt, dat de uitbreiding van de drinkwaterwinning zonder aanvullend onderzoek naar mitigerende maatregelen niet kan plaatsvinden vanwege het risico op schade aan panden én dat een breed gebiedsproces wordt opgestart. “Vanwege dit laatste wordt de klankbordgroep (waarin met name de huiseigenaren waren vertegenwoordigd) omgevormd tot een brede gebiedsvertegenwoordiging met daarin ook vertegenwoordigers van landbouw en natuur. Dat is met de leden van de klankbordgroep zo besproken”. 

Op de vraag van GBT of de nieuwe reinwaterkelder al in gebruik is geeft het college aan dat de nieuwe reinwaterkelder en transportleiding zo snel mogelijk in gebruik worden genomen. “Vanwege een technisch mankement was dat nog niet gelukt”. Verder melden b&w dat het productiegebouw vervangen zal worden door een  nieuw productiebedrijf. “Het oude gebouw zal dan worden gesloopt. Alleen indien de huidige capaciteit niet wordt uitgebreid, wordt het huidige productiebedrijf gehandhaafd. Zodra er een definitieve keuze is gemaakt welke hoeveelheid grondwater onttrokken gaat worden, wordt een nieuw productiebedrijf verder ontworpen en gerealiseerd. Het ontwerp van het uiteindelijke productiebedrijf is namelijk sterk afhankelijk van de hoeveelheid te onttrekken grondwater.” 

Minder drinkwaterverbruik

Op de vraag van GBT hoe het staat met de plannen van Vitens om elders en op andere wijze water te gaan winnen antwoordt het college dat op basis van de Adaptieve Strategie Drinkwater Overijssel op dit moment wordt gewerkt aan diverse ontwikkelingen: Zoektocht naar nieuwe grondwaterwinningen; Uitbreiding  van bestaande grondwaterwinningen; Alternatieve wijze van winning uit oppervlaktewater.  ”Daarnaast wordt momenteel onderzocht om water vanuit de IJssel naar Twente te brengen om te gebruiken als drinkwater. Tenslotte wordt met behulp van communicatie ingezet op vermindering  van het drinkwaterverbruik”.