Rol Derk Smoes groter dan gedacht

Nederland zucht al vier jaar onder de Duitse bezetting, als een groep vastberaden verzetsvrienden de wapens opneemt. De tijd van onzichtbaar en klein verzet is voorbij. Ze deinzen nergens voor terug, plegen overvallen, blazen spoorlijnen op en bevrijden twee maten uit het Huis van Bewaring.

De leider van de groep is Derk Smoes, een ondergedoken bankmedewerker en gezocht door de nazi’s. Na de hete verzetszomer van 1944 krijgt hij een gouden tip. In de kluizen van twee banken in het oosten van het land ligt meer dan 200 miljoen gulden. Cash. Na toestemming uit Londen slaan ze toe. De kisten vol buitgemaakte bankbiljetten verdwijnen veilig in een hooiberg. Zelfs Churchill wordt op de hoogte gebracht van wat de grootste bankoverval ter wereld blijkt te zijn.

Over Smoes is al het nodige geschreven. Maar veel verhalen bleken niet te kloppen, harde feiten ontbraken. Deze zijn nu boven water gekomen. Auteur Frank Krake deed uitgebreid onderzoek naar de onderduikadressen van Smoes. Er bleek een spoor te lopen vanuit Vriezenveen langs Sibculo en Hardenberg naar Emmen. Overal hadden ze hun veilige adressen. Niet alleen op boerderijen in het buitengebied maar ook bij architect Dekker op slechts 100 meter van zijn huis in de Molenstraat en bij Hotel Zandwijk. Smoes heeft tevens maanden ondergedoken gezeten in Drenthe, waar hij zijn maat Douwe Mik meehielp met het in veiligheid brengen van ontsnapte krijgsgevangenen en vliegtuigbemanningen.

Ook ontdekte Krake dat de verzetsgroep uit Almelo met toestemming van de eigenaar een auto van het terrein van De Groot ontvreemde in Vroomshoop. Het moest alleen wel op een echte inbraak lijken, om de eigenaar te beschermen tegen een mogelijke reactie van de bezetters.

“Het verhaal over de bankroof is legendarisch, er werd in mijn jeugd al over gesproken”, zegt Krake, “maar het is voor het grote publiek buiten Twente volkomen onbekend. Een belangrijke datum voor mij was 1 januari 2021, toen een heleboel geheime archieven na 75 jaar eindelijk vrijgegeven werden. Ik had al heel wat nieuwe feiten ontdekt, daar kwamen nu nog meer echte scoops bij”.

Het boek ‘De grootste bankoverval aller tijden’ ligt in heel Nederland in de winkel. Prijs 24,99 euro, ISBN: 9789082476453.