Verhalen over ‘armenjagers’ dit jaar inspiratie voor Historisch Schouwspel

“Vilders Willem, de armenjager van 1761.” Dat is de titel van het Historisch Schouwspel dat op zaterdag 7 december beleefd kan worden rondom de Brink in Den Ham. Het thema van dit jaar is geïnspireerd op verhalen over armenjagers, in die tijd een betaald beroep. Zij werden ingezet om het ‘gespuis’ te verjagen. U bent dus gewaarschuwd als bezoeker van het Historisch Schouwspel.

In de periode 1700-1800 kwamen er veel vagebonden, leeglopers, bedelaars, heidenen en ander ‘gespuis’ naar onze regio. Belangrijkste oorzaak: honger vanwege de Tachtigjarige Oorlog. Ze sliepen in het veld, schuren en hooibergen. En zorgden voor veel overlast omdat ze roofden en plunderen en vaak ook vechtend rondtrokken. Geen wonder dus dat de besturen van de Kerspels en Markes armenjagers hebben aangesteld. Zij jaagden vaak met veel geweld de ingekomen armen het gebied uit. 

Vies en smerig werk

Eén van die armenjagers was Vilders Willem, die woonde aan de Regge bij Schuilenburg. In de hele regio bekend door z’n rode stok en door alle dierenhuiden, die hij droeg. Hij woonde ergens aan de Regge rond Schuilenburg tussen Den Ham en Hellendoorn. Van professie was hij in eerste instantie Vilder. Hij ontfermde zich over zieke beesten. Hij doodde ze en vilde de huid, die nog verkocht kon worden. Ook ruimden de vilders ‘krengen’, ofwel kadavers van dode beesten op. De meeste Vilders woonden een soort van verstoten buiten de kernen. Zij combineerden hun werk ook vaak met het beulsambt. Ook de gedode misdadigers werden dus door hen “opgeruimd”. Kortom Vilders Willem deed ongelooflijk vies en smerig werk. 

Gespuis op de Brink

Mede op zijn verhaal is het Historisch Schouwspel van 7 december geïnspireerd. Het speelt in het Den Ham van 1761. Er is jaarmarkt. De hele brink zit vol met marskramers, muzikanten, waarzeggers, vagebonden, bedelaars, heidenen en ander “gespuis”. Het is de drukste tijd van het jaar voor Vilders Willem en zijn collega-armenjagers. Dat ging er ruig aan toe. Eigenlijk waren de armenjagers geen haar beter dan de mensen, die ze achterna zaten. Bij een diefstal van een zak meel, loopt de boel op de jaarmarkt behoorlijk uit de hand…

Gezellige Wintermarkt

Zo’n 150 acteurs en figuranten spelen bijzondere scènes binnen het thema ‘Vilders Willem’. Bezoekers komen letterlijk terecht in 1671. Daarnaast is op de Hammer Brink een Wintermarkt, vol met gezellige marktkramen en bijzondere producten.