Ontdek en beleef Hardenberg tijdens een stadswandeling

Het Toeristisch Informatiepunt (TIP), de Historische Vereniging en Hertog Jan van Hardenberg hebben vernieuwde stadswandelingen opgezet. Ontdek de blauwe lijn door de stad, de nieuwe muurschilderingen en het verhaal van Aaltje Kraak. Voor meer informatie, bezoek het TIP aan de Gedempte Haven 6. Deze keer wordt de stadspomp uitgelicht.

Er waren enkele particulieren die in hun eigen watervoorziening voorzagen, maar het merendeel van de Hardenbergers ‘tankte’ bij één van de zeven stadspompen. Probleemloos verliep dat blijkbaar niet altijd, want in elk jaarverslag van de gemeente kwam de volgende zin voor: “De drinkwatervoorziening, de volksgezondheid en het onderwijs zijn een aanhoudende zorg voor de gemeente.” Bij die pompen werd de groente gespoeld, water voor de aardappels gehaald, de was gedaan en het nieuws uitgewisseld. Als bijvoorbeeld de emmers in het waskamertje niet meer voldoende gevuld waren, werd er gewacht tot een paar buurvrouwen bij de pomp waren verzameld. Men liep vlug naar buiten om maar niets van de laatste roddels te hoeven missen. Op zondag werd geen water gehaald. Dat was ‘sabbatsontheiliging’. Op zaterdagavond werd voldoende water gehaald om de maandag te kunnen halen. 

In 1937 was al 80 procent van de 396 woningen in Hardenberg voorzien van een wateraansluiting. De 25 gezinnen die minder dan 40 meter van een pomp af woonden, mochten de eerste tijd nog blijven gebruiken. Daarna konden de stadspompen, veelal met een ommanteling van Bentheimer zandsteen, worden verwijderd. Hardenberg telde in het verleden zeven stadspompen: op de Eiermarkt (nu Boumanplein), nabij de ingang van de Hervormde kerk, in de Achterstraat bij de oude openbare lagere school (nu Wilhelminaplein), op de hoek Achterstraat/Doelendwarsstraat, in de buurt van het gebouw voor Christelijke Belangen aan het Oosteinde (nu Blokker), op de hoek Voorstraat/Fortuinstraat en op de Markt. Ook op het Badhuisplein heeft er een gestaan, maar dat was lang nadat de pompen waren weggehaald en er slechts twee ‘voor de sier’ werden teruggezet. Op dit moment staan alleen nog pompen aan het Oosteinde en op het Wilhelminaplein. In de loop der jaren veranderde de waterinfrastructuur in Hardenberg aanzienlijk. 

Waar ooit de stadspompen het kloppende hart van de gemeenschap waren, met hun ommanteling van Bentheimer zandsteen, kwamen moderne wateraansluitingen in de huizen. De rituelen en sociale ontmoetingen rond de pomp verdwenen, maar de herinneringen aan die tijd leven voort in de verhalen en de twee overgebleven sierpompen.

Hardenberg