Open Joodse huizen/ Huizen van verzet
di 28 april 2026- Door: Harry Kruiper - Elk jaar openen in heel Nederland zo’n tweehonderd huizen hun deuren om stil te staan bij Joden en verzetsmensen die er tijdens de Tweede Wereldoorlog hebben gewoond en gewerkt. Ook in Twenterand gebeurt dat dit jaar weer. Op 2 mei kunnen bezoekers in zes huizen in Vroomshoop, Den Ham en Westerhaar-Vriezenveensewijk kennismaken met de verhalen van slachtoffers, overlevenden en verzetsstrijders.
In woonkamers, op zolders en in verborgen schuilplekken worden de verhalen verteld van mensen die daar ooit ondergedoken zaten of actief waren in het verzet. Bezoekers horen wie deze mensen waren, hoe zij leefden, waar zij zich verscholen en wat er uiteindelijk met hen is gebeurd. Met persoonlijke verhalen in die huizen maakt de lokale werkgroep van het Joods Cultureel Kwartier dat mogelijk. Om bijvoorbeeld van een dochter te horen dat haar moeder wist te overleven doordat een niet-Joodse man verklaarde haar biologische vader te zijn. Een dag om de gevolgen van de oorlog invoelbaar te maken.
Brede aandacht voor herdenkingen
Het Joods Cultureel Kwartier omvat het Joods Museum + junior, de Portugese Synagoge, de Hollandsche Schouwburg en het Nationaal Holocaustmuseum. In vier gebouwen wordt 400 jaar Joods leven in Nederland belicht en wordt kennis gedeeld over de Joodse geschiedenis, kunst en cultuur. Dat doen ze onder andere ook met evenementen en publicaties. Om waar dan ook een ontmoetingsplek te maken voor iedereen die nieuwsgierig is. Om open te staan voor iedereen. En de aanknopingspunten met elkaar te zoeken tijdens indringende herdenkingen. In Twenterand bestaat de lokale werkgroep uit de Oudheidkundige Vereniging Den Ham, Vroomshoop en Geerdijk, culturele stichting Hej ‘t al ‘heurd en de 4 mei comités van Vroomshoop en Westerhaar-Vriezenveensewijk. De coördinatie vanuit Open Joodse Huizen/Huizen van Verzet berust bij historica en auteur Aline Pennewaard. Samen met Jeanine en Mink de Jong van de plaatselijke werkgroep bezocht ze het huis waar ooit een verzetscommandant woonde en van daaruit een centrum van lokaal verzet organiseerde. Het is één van de zes woningen waar trieste verhalen op 2 mei de revue zullen passeren.
Alle bijeenkomsten zijn gratis toegankelijk en duren maximaal een uur. Op de website openjoodsehuizen.nl is een kaart met alle locaties en adressen te vinden. Per locatie is een beperkt aantal plaatsen beschikbaar, dus tijdig aanwezig zijn wordt aangeraden. De eerste bijeenkomst start om 11.00 uur in Vroomshoop. Daarna volgen elk uur nieuwe locaties, verspreid over de drie dorpen. In Den Ham vertelt bijvoorbeeld Ineke Kuiper-Dam in de Molenstraat 25 over haar grootvader Hendrik de Ruiter, die samen met drie andere Hammenaren werd gedeporteerd naar concentratiekamp Neuengamme. Geen van hen overleefde de oorlog. Het is ook de plek waar de plaatselijke verzetsgroep regelmatig samenkwam om activiteiten voor te bereiden of onderduikers een schuilplek in het dorp te verschaffen. Twee van 5 gedenksteentjes zijn er in het trottoir te vinden. De herdenkingsbijeenkomsten zijn mogelijk dankzij de inzet van vrijwilligers en financiële steun van donateurs en fondsen.