Overschot aardappelen? Hoezo?

- Door: Harry Kruiper - In het voorjaar worden pootaardappels, de speciaal gekweekte aardappelknollen in de grond gestopt. Na 2-3 weken ontwikkelen zich de stengels waaraan de nieuwe aardappelen groeien. Aardappelen van allerlei soorten en maten, aardappelen voor allerlei doeleinden. Waaronder ook als consumptieaardappel voor de mens. Afhankelijk van de weersomstandigheden worden de meeste consumptieaardappelen in september/oktober gerooid. Na het oogsten gaan ze direct naar de opslagschuur. Ze worden snel droog geventileerd en de opslagtemperatuur langzaam teruggebracht naar 4-7 graden. Veel rassen kunnen in juiste opslag wel meer dan een half jaar bewaard blijven. Afhankelijk van het ras tot zelfs in juli. De vergaarde kennis en de techniek heeft daar in de loop van de tijd voor gezorgd. Desondanks is er momenteel veel te doen over een dreigend overschot van de oogst van vorig jaar. 

Aanzienlijke problemen

Dat ontstaat door de combinatie van een groot aanbod, een krimpende vraag en de algemene onrust in de wereld en ontwikkelingen in de markt. Het grote aanbod is vooral ontstaan door de extra goede oogst van 2025. De meeste aardappelen worden overgenomen op basis van koopcontracten waar de prijs van vast ligt. De verkoop van de zogenaamde vrije aardappelen (ca. 850 miljoen kilo) verloopt moeizaam. Er worden allerlei initiatieven ontwikkeld om het overschot aan te pakken. Daardoor zakt de prijs, soms zelfs tot onder de gemaakte (rooi)kosten. En er zijn telers die ze moeten gaan vernietigen. Een trieste zaak want daar doen ze het werk niet voor en er is sprake van voedselverspilling.

Oogst 2026 komt er al weer aan

Ze worden ook wel primeur aardappels genoemd. De nieuwe aardappelen, zo jong geoogst als ze zijn. Landelijk gezien is het maar een kleine hoeveelheid. Akkerbouwer Evert Jan van den Poll heeft zijn gepote nieuwe aardappelen nog afgedekt en beschermd in het land liggen. Afhankelijk van het weer komen die in juni weer beschikbaar. Wat hij zegt over de algemene huidige marktsituatie? “De oogst van 2025 was inderdaad goed, door een groeizaam jaar. Het warmte en wateraanbod verliep prima. En aardappelziekte was minder aanwezig. Die optimale omstandigheden veroorzaakten een behoorlijk overschot. Het faillissement van grote producent CêlaVíta zorgde voor nog meer overschot. Ook andere landen hadden een prima oogst en wij in Nederland moeten het vooral hebben van export. Die werd dus ook minder. In de opslagschuren wordt al volop geruimd, veel overschot gaat weg als veevoer. En voor andere doeleinden. De prijs is er dan helaas naar. Want voordat je het weet, komt in het najaar de nieuwe oogst al weer naar binnen”.

Overschot in de opslag bij Loonbedrijf Hulter

Bij Jan Hulter in Anerveen is het in- en uitschuren (opslag dus) van aardappelen een belangrijk bedrijfsonderdeel. Hulter zegt: ”Aardappelen hebben veel voordelen, maar een nadeel is dat ze niet lang bewaard kunnen blijven. Ze moeten zichzelf eigenlijk weer opruimen. Maar het overschot is nu wel erg groot. Er is onrust in de wereld, het heeft zijn weergave op alles, ook op de voedselketen. Iedereen heeft er last van. Juist nu het droge stof gehalte en de kwaliteit zo goed is. Veel boeren zijn van vee overgestapt op akkerbouw, dat speelt ook enigszins mee. Er is voedsel genoeg. Maar de mens eet er niet meer aardappelen door. Het overschot raakt wel weer op, alleen tegen een veel lagere prijs. Aardappelen moeten meer verwerkt worden naar patat, vlokken en zetmeel. Die producten er van kun je bewaren. Maar juist de prijsfluctuatie geeft spanning, die geeft stress. Het vervelende van de situatie is dat het geld kost. Dat is helaas nu eenmaal zo. Maar het stabiliseert weer als er dit jaar een hele droge periode of juist een te natte periode komt”.

Open Dag op 4 juli

De grote opslagcapaciteit en vele andere bedrijfsonderdelen gaan die dag open voor het publiek. Elke bezoeker kan dat beleven en wellicht zelf horen wat men er allemaal doet. Jan, zijn zoon Gerjan en andere medewerkers laten het publiek dan graag kennis maken waarvoor het bedrijf met zijn onderdelen en de dertig arbeidskrachten voor staat. Al is het alleen al een kijkje te nemen in die grote opslag compartimenten. En welke faciliteiten en technieken het bedrijf in huis heeft om de akkerbouwproducten in de beste kwaliteit over te slaan en te bewaren. Om ze verantwoord via de handel bij de consument te kunnen brengen.