Hagels restaureert monumentaal orgel

di 2 november 2021

"Ik denk dat dit de laatste is die wij gerestaureerd hebben. Ik ben inmiddels 71 jaar, met pensioen en niet van plan om nog flink wat aan orgelbouw te doen". Dat zegt Klaas Herman Hagels van Orgelbouw Hagels & Zn. uit Dedemsvaart naar aanleiding van de restauratie van het monumentale pijporgel, het zogenaamde ADEMA-orgel, van de rooms-katholieke Brigitta kerk in Ommen.

Zaterdag 13 november wordt het gerestaureerde orgel officieel in gebruik genomen. Dit gebeurt middels een concert met als gast-organist Matthias Eisenberg. Aanvang 15.00 uur. Aansluitend wordt een receptie gehouden, waarbij iedereen in de gelegenheid wordt gesteld om het orgel te bewonderen en met de restaurateurs en organisten van gedachten te wisselen. Op zondagmorgen 14 november om 11.00 uur zal in een Plechtige Mis het orgel worden ingewijd door Pastoor André Monninkhof. Met medewerking van de gemengde kerkkoren Ommen/Slagharen en aan het orgel Matthias Eisenberg. Sinds mei van dit jaar is Klaas Herman Hagels vrijwel dagelijks bezig geweest met de restauratie van het orgel in de Brigitta-kerk, waar hijzelf ook organist en dirigent is. Hij heeft het orgel gerestaureerd, maar ook uitgebreid met enkele registers.

Adema & Zonen

Het orgel dateert uit 1878 en kent een rijke geschiedenis met verschillende aanpassingen in de loop der jaren. Het orgel is destijds gebouwd door orgelbouwer CB Adema en Zonen. Carel Adema met zijn zonen Sybrandus Johannes (1863-1941) en Lambertus Theodorus (1864-1931) Hadden een orgelbouwbedrijf tot 1941 aan de Singelweg in Leeuwarden. Zij bouwden als één van de laatste nieuwe orgels een één klaviers orgel met zes registers voor de St. Brigitakerk in Ommen. Daarna bestonden de werkzaamheden hoofdzakelijk uit onderhoud en stemmen van orgels.

Zoals gezegd werd het orgel in de loop der jaren vele malen aangepast. Zo werd het orgel in 1989 door Orgelbouw Hagels & Zn. uit Dedemsvaart aangepast naar de wensen van de toenmalige organist Wim Damman. Bij de huidige restauratie is er door Hagels onder andere een nieuwe speeltafel gemaakt. Ook het pedaal en de orgelbank zijn onder andere door Hagels gerestaureerd en de registers zijn opnieuw geïntoneerd en gestemd.

Bijzondere vondst

De Dedemsvaarter noemt het gerestaureerde orgel weer een genot om naar te luisteren. Hij verrichtte de restauratie, in samenwerking met vele andere restaurateurs, met groot genoegen en deed daarbij ook nog een bijzondere vondst. Op de achterzijde van de grootste frontpijp vond Hagels namelijk een inscriptie met de tekst: ‘Deze eerste pijp is gezet door de Zeer Eerw. Heer A.J. Teubner R-C-P en pastoor - Stichter van het orgel Ommen 11 Augustus 1878'. De afkorting R-C-P staat hier voor ‘rooms catholiek priester'. A.J. Teubner was pastoor van de Brigittakerk van 1876 tot 1879. "Een heel bijzondere vondst", meent de in Enschede geboren Hagels. Hij verhuisde op achtjarige leeftijd met zijn ouders naar Lutten, waar hij voor het eerst orgelles kreeg van Gerrit Otten, een leerling van de beroemde organist Feike Asma, wat uiteindelijk leidde tot een grote passie voor orgelspelen en orgelbouwen.