Ommen

Trees Ex neemt afscheid als taalpuntcoördinator

Door de redactie

Wie hulp kan gebruiken bij taal, rekenen of digitale vaardigheden kan terecht bij het Taalpunt in de Bibliotheek Ommen. Daar legt Trees Ex, taalpuntcoördinator, de koppeling tussen vraag en aanbod. Deze maand gaat ze met pensioen. Voortaan kan elke 'taalvrager' terecht bij haar opvolger, Diane Ruiter.

'Mensen verbinden, dat is mijn rol', vertelt Trees. Bij het Taalpunt meldt zich de ene keer een Syrische vluchteling, dan weer iemand die voor werk uit Polen of Duitsland komt, of iemand die nooit goed heeft leren lezen. 'Iedereen die een "taalvraag" heeft, kan bij ons terecht. We bieden passende hulp of verwijzen door.'

Om te beginnen helpt het Taalpunt veel mensen met een niet-Nederlandse achtergrond, de NT2'ers. Trees: "Deze mensen beseffen goed dat ze steun bij taal nodig hebben. Ze zijn blij dat we zo laagdrempelig en toegankelijk zijn. Het allermoeilijkste voor ons is het om laaggeletterde mensen te bereiken die Nederlands als eerste taal hebben.'

Er zijn in ons land veel meer mensen laaggeletterd dan we denken, vertelt Trees. Maar die groep mensen weet dat goed te verbergen. 'Ze voelen zich daar niet prettig bij. Dus verzinnen ze van alles, zodat ze niet hoeven lezen of schrijven. Ze laten bijvoorbeeld iemand anders hun formulieren invullen. Of ze laten zich iets voorlezen omdat ze zogenaamd hun bril zijn vergeten.'

'Dat is slim van ze, maar het helpt natuurlijk niet. Het blijft namelijk heel erg voor deze mensen zelf, als ze niet goed kunnen lezen of schrijven.' Een leven lang leren zij zichzelf om op andere signalen te letten en om taal te vermijden. 'Het rode pak in de winkel is karnemelk, groen is yoghurt, dat soort dingen. Of ze sturen via de microfoon van hun telefoon gesproken WhatsAppjes, in plaats van tekst. Er is dankzij de techniek natuurlijk ook heel veel mogelijk.'

Het is te hopen dat anderen – familieleden, buren, zorgverleners bijvoorbeeld – het opmerken als iemand moeite heeft met taal en diegene in contact kan brengen met het Taalpunt. Trees: 'Uiteindelijk kom je veel tekort als je moeite hebt met taal. Stel je voor hoe je leven eruitziet als je de bijsluiter van een medicijn niet kunt lezen. Of als je niet kan zien hoe laat de bus gaat, of als je niet een boekje kan voorlezen aan je kind.'

Trees Ex heeft een achtergrond in het onderwijs. Na een tijd als docent voor volwassenen in Oeganda kwam ze terug in Nederland, op zoek naar een nieuwe uitdaging. 'Dat was in 2015, op het hoogtepunt van de vluchtelingencrisis. Er opende een vluchtelingenopvang in Deventer en ik ging daar als vrijwilliger werken. Eerst gaf ik taalles, later ging ik ook werken als coördinator. Er waren geen lesboeken, dus we moesten alles zelf bedenken. Toen ik zag dat de bibliotheek een coördinator voor het Taalpunt zocht, vond ik dat precies bij me passen. Als basisschoollerares vond ik het altijd al mooi om mensen iets te leren. En nu had ik ook ervaring met NT2'ers.'

Ze begon als coördinator van een Taalpunt dat net een jaar bestond. Vanaf 2014 is Stichting Lezen en Schrijven, een landelijke organisatie die laaggeletterdheid aanpakt, begonnen om samen met bibliotheken Taalpunten op te richten. De bibliotheek is een geschikte plek voor een Taalpunt. Een bibliotheek is openbaar – iedereen mag er binnenlopen, ook wie geen lid is. Trees: 'De bibliotheek is een prachtige plek om zoiets te doen: laagdrempelig en vriendelijk, en alles staat er in het teken van taal, kennis, informatie, leren, communiceren.' Het Taalpunt werkt in de gemeente Ommen veel samen met allerlei organisaties voor bijvoorbeeld welzijn, maatschappelijke ondersteuning of vluchtelingenwerk.

Veel 'taalvragers' worden bij het Taalpunt gekoppeld aan een taalcoach. Trees: 'Taalcoaches zijn vrijwilligers, met hun eigen levenservaring en hun eigen manieren om kennis te delen. Ze komen dit werk doen vanuit een passie voor taal. Maar ik zeg ze altijd meteen: het is ook heel belangrijk dat je geduld met mensen hebt! Want taal leren kan best moeizaam en langzaam gaan.'

Voordat vrijwillige taalcoaches aan de slag gaan, krijgen ze een training. Daarin leren ze om taallessen te geven en hoe ze het beste mensen kunnen helpen. Ze leren vooral om altijd maatwerk te geven. Stichting Lezen en Schrijven heeft allerlei cursusmateriaal. Elke taalcoach kan dat gebruiken. 'Maar', zegt Trees, 'het allerbelangrijkste is dat je mensen meeneemt. Ga samen dingen doen! Je gaat naar buiten en praat over alles wat je ziet. Je gaat naar een huisarts, naar de markt, groentes bekijken, zeggen hoe die heten en wat voor kleur ze hebben. Dat is de beste manier om Nederlands te leren. Het is ook leuk om te merken hoe een band ontstaat tussen de taalvrager en de taalcoach.'

Ze kijkt uit naar haar pensioen. 'Stoppen met werken is wel heel gek. Mijn opvolger Diane heeft zich de afgelopen maanden ingewerkt en dat gaat helemaal goedkomen. Eerst ga ik maar eens voelen hoe het is, zo zonder werk. Ik heb nog helemaal geen plannen! In elk geval heb ik nu tijd voor allemaal dingen die ik allang eens had willen doen. Ik zal vast nog wel weer eens mensen helpen met hun Nederlands.'

Het Taalpunt in de Bibliotheek Ommen is geopend op dinsdag van 15.00 tot 18.00 uur.