Twenterand

Levenswerk voltooid: Dick de Ruiter presenteert 'Hammer huizen en mensen'

Door de redactie

Het heeft meer dan 25 jaar geduurd, maar eindelijk is het levenswerk 'Hammer huizen en mensen' van Dick de Ruiter voltooid. Op dinsdag 21 mei vindt de presentatie plaats van het langverwachte boek in het Middendorpshuis aan de Grotestraat 4 te Den Ham. De avond begint om 19.00 uur. Vanaf woensdag 22 mei is het boek 'Hammer huizen en mensen' beschikbaar, eerst twee weken in de voorverkoop, vanaf 1 juni ook in de winkel.

Het is een lijvig boekwerk geworden van 470 pagina's, waarin zeer uitgebreid de geschiedenis van alle huisplaatsen van het dorp Den Ham staat beschreven. Ook de nieuwbouwhuizen in bijvoorbeeld Broekmaten en Zuidmaten komen aan bod, maar uiteraard met een veel kortere levensgeschiedenis dan enkele oude huisplaatsen, waarvan de historie eeuwen geleden al begon. Bewoners die daarvoor toestemming gaven, zien hun naam terug in het boek.

Geschiedenis

Een geschiedenis van het Brinkdorp Den Ham, dat is al eerder gedaan. Oud- gemeentesecretaris H. Konijnenberg beschreef in Ontsloten Verleden de hoofdlijnen en de instituties zoals de burgerlijke overheid en kerk. Kees Bos dook later in de statistieken en oude belastingregisters en deed onderzoek vanuit een demografische invalshoek. Albert Kleinjan ging op zoek naar de verhalen over personen en huizen in de buurschappen. Dit resulteerde in drie fraaie buurschapsboeken. Wat nog steeds bleef liggen was de puzzel van de huizen en bewoners van het dorp Den Ham.

Interesse

Auteur Dick de Ruiter vertelt hoe dit boek tot stand kwam. "Rond 1990 begon ik aan die puzzel uit nieuwsgierigheid naar de huisnamen in het dorp Den Ham. Enkele jaren eerder werd ik gegrepen door de geschiedenis van de mensen in vroeger eeuwen. Z.O. Broekroelofs, ooit ambtenaar bij de gemeente Den Ham, had enkele jaren eerder voor mijn oma Gerritje de Ruiter-Hekman een korte stamboom gemaakt, op basis van het oude bevolkingsregister in het Gemeentearchief. Het werd mijn hobby: stamboomonderzoek. Na verloop van enige jaren had ik het meeste wel uitgezocht, ik kon even niet veel verder".

Huisnamen

De volgende stap is dan: waar woonden al die voorouders en wat deden zij in hun dagelijkse leven? Dick wist bijvoorbeeld dat zijn overgrootouders aan de Grotestraat hadden gewoond. Maar waar woonden hun ouders? "Ondertussen had ik natuurlijk ook kennisgemaakt met het doopboek van de Hervormde gemeente van Den Ham. Daarin waren veel bekende, maar ook onbekende huisnamen te vinden. Niet zozeer 'bijnaam' maar letterlijk naam van een huis, als adres gebruikt. Het doopboek van de Hervormde kerk in Den Ham dat al in 1704 begint, staat vol met die huisnamen. Het noemt veel bloemrijke namen zoals Soldaten, Rode Haan, Brijnaps, Jan Glas en Broons, en bleef dat nog volhouden tot 1878".

Waar stonden die huizen die in het doopboek worden genoemd?

"Ja, dat was de vraag. Ik wilde het graag categoriseren. Dat is voor het dorp nog niet zo heel gemakkelijk. Van de buurschappen is heel veel meteen al terug te vinden op de oudste kadasterkaart van 1832, waarop in het buitengebied de namen van de erven mooi worden vermeld. Dat is niet het geval met het dorp Den Ham. Op een paar namen van huizen aan de randen van het dorp na, was het gissen. Het is in een dorp natuurlijk ook veel meer een komen en gaan van namen en families", aldus De Ruiter.

Hij vervolgt: "In het begin van het onderzoek had ik twee ijkpunten: de oudste kadasterkaart uit 1832 en de lijst bij de invoering van de straatnamen in het jaar 1949. Een ander houvast was de volgorde van huisnummers die van een register uit 1668 tot de lijst uit 1949 exact dezelfde is gebleven. Schreef ik in de jaren 90 de bevolkingsregisters nog over, later had ik digitale hulpmiddelen ter beschikking. Zo werd het een legpuzzel die na ongeveer 25 jaar afkwam en een compleet beeld geeft van de geschiedenis van Den Ham op postzegelniveau".

Boek Hammer huizen en mensen

Het boek wordt uitgegeven onder auspiciën van de Oudheidkundige Vereniging Den Ham-Vroomshoop, en is vervaardigd door John Mulder van uitgeverij Kordaat te Vroomshoop. Mede door de 500 foto's in het boek is het een prettig leesbaar boek geworden. De Oudheidkundige vereniging gaf al eerder boeken uit over de Hammer buurschappen Meer en Noordmeer, Magele en Linde. Met dit boek over het dorp Den Ham is het beeld compleet.

Twee delen

Het boek bestaat uit twee delen. Deel I beschrijft het dorp, de straten, rotten en de oudste panden. Er is bewust voor gekozen om scholen, kerken, molens en fabrieken slechts minimaal te belichten. Dat is al vaak gedaan en zal nog vaak gebeuren. Ook de jongere huizen in de oude dorpskern zijn niet allemaal beschreven. In deel II worden die echter wel benoemd.

Deel II bestaat uit een uitgebreide kroniek van vrijwel alle huizen in het dorp. "Ik heb ook geprobeerd om de bewoners van de nieuwbouwwijken wat te vertellen over de plek waar zij wonen. Hoe de naam van hun straat is ontstaan en wat er vroeger te zien was waar nu hun huis staat. Voor de genealogen die gebruik gaan maken van de gegevens is een zeer uitgebreid register op namen aan de tekst toegevoegd", aldus Dick de Ruiter die zijn interesse en nieuwsgierigheid naar de gewone Hammernaar beschrijft in zijn boek 'Hammer, huizen en mensen'.

Voorverkoop

Van woensdag 22 mei tot en met zaterdag 1 juni is het boek voor de voorverkoopprijs te verkrijgen in het Middendorpshuis te Den Ham, elke middag van 14.00 tot 16.00 uur, op de vrijdagavonden ook van 19.00 tot 21.00 uur, op de zaterdagen alleen van 10.00 tot 12.00 uur, en niet op Hemelvaartsdag. Daarna is het boek ook te koop bij de Readshop en de TTI in Den Ham en bij Ineke Ningbers en Klaas Dragt in Vroomshoop. Wie het boek nu al reserveert, betaalt de voorverkoopprijzen. Mail of bel daartoe naar secretaris Ineke Ningbers, secretariaat@okv-den-ham-vroomshoop.nl of 0546-644498.