Hardenberg

"Erkenning voor onze kinderen''

Door de redactie

Vanaf maandag 4 februari is registratie van een levenloos geboren kind in Basisregistratie Personen (BRP) mogelijk in alle gemeenten in Nederland. Ouders die dat wensen kunnen een afspraak maken bij de gemeente waarin zij woonachtig zijn. Deze wijziging van de Wet BRP komt voort uit een petitie van ouders die het als een groot emotioneel gemis zien en als feitelijk onjuist ervaren dat hun levenloos geboren kind niet in deze basisregistratie voorkomt.

Geen tijd om afscheid te nemen

Rita en Herman Harmsen uit Lutten maken gebruik van deze regeling en laten vandaag, woensdag 6 februari, hun levenloos geboren zoon Wessel registreren in het BRP. Voor Rita en Herman was Wessel de tweede zoon. Na Wessel kregen ze nog twee kinderen. Wessel werd na 36 weken levenloos geboren in het jaar 1993. "Ik weet het nog goed. Op vrijdag hoorden we geen hartje meer, en op zaterdag werd geconstateerd dat Wessel overleden was. Daarna werd hij geboren op zondag. Vanaf dat moment ging het heel snel. Tijd om afscheid te nemen, zoals men dat tegenwoordig doet, was er niet. We hebben hem heel even op onze arm gehad in het ziekenhuis. Maandagavond lag Wessel in een kistje en konden we hem niet meer aanraken en dinsdag werd hij begraven. Op dat moment weet je niet wat je overkomt Er was geen tijd om na te denken over het afscheid, maar ook waren er toen geen mogelijkheden. Er werd niet met je meegedacht zoals nu. Levenloze kinderen moesten zo snel mogelijk worden begraven en vergeten worden. Toch hebben we er voor gezorgd dat Wessel als tweede kind in het trouwboekje werd vermeld en ook bij de bladzijde van overlijden. Dit voelde nog als enige erkenning", vertelt Rita.

Achter de hegge

Herman:"De tijd verandert en nu nemen mensen bewust afscheid van overledenen. Toch was het in onze tijd al beter dan bijvoorbeeld in de jaren zestig. Toen werden levenloze kinderen 'achter de hegge' begraven", vertelt Herman. Vroeger werden ongedoopte mensen, veelal kinderen die levenloos ter wereld kwamen, niet op gewijde grond begraven. Ze werden 'achter de heg' begraven, zonder gedenksteen op een stukje niemandsland op het plaatselijke kerkhof. In deze tijd waren 'zwijgen' en 'geheimzinnigheid' de kernwoorden die rond het overlijden van een jong kindje heen gingen. Je sprak er niet over, je verzweeg het. "Ook toen onze Wessel levenloos werd geboren, wisten mensen niet hoe ze moesten reageren. Toen mijn moeder overleed en ik alleen achter bleef vroegen mijn collega's hoe het met me ging. Maar toen Wessel levenloos geboren werd, werd er helemaal niet naar mij gevraagd. De eerste weken is er nog aandacht maar daarna vindt de 'buitenwereld' dat je het leven weer moet oppakken. En we hadden toch al een zoon werd vaak gezegd", vertelt Herman.

"Ik heb veel verdriet gehad in die tijd. Ik stond regelmatig in de babykamer en was dan met mijn gedachten bij mijn zoon op het kerkhof en dacht: hij moet in de wieg liggen. Dit heeft jaren geduurd. Door het overlijden werd ik tot een heel ander mens gevormd. Wessel is regelmatig onderwerp van gesprek in ons gezin", vertelt Rita. Vaak worden levenloos geboren kinderen vergeten. "Als ze mij vragen hoeveel kinderen heb je zeg ik altijd 'vier, maar ik heb er maar drie om voor te zorgen'". Vertelt Herman.

Weggestopt achter in het boekje

Naast Rita en Herman maken ook Sophia en Henry Somsen uit Schuinesloot gebruik van de registratie. Jordy, zoon van Henry en Sophia werd levenloos geboren in het jaar 1988. Het was hun eerste zoon. Daarna kregen ze nog drie kinderen. Voor Henry en Sophia was de situatie iets anders. Met 28 weken zwangerschap wisten zij dat hun zoon levenloos werd geboren. "Met 28 weken hoorden we dat Jordy niet zonder mij kon leven. En met de geboorte of een paar dagen erna zou komen te overlijden. Toch moest ik wachten tot 41/42 weken zwangerschap met de bevalling. Twaalf weken wisten wij dat onze zoon levenloos werd geboren. Ik wist ook precies hoe ik afscheid wilde nemen. Toch was dit niet mogelijk. Er waren allerlei regeltjes waar je je aan moest houden. In het ziekenhuis zijn we goed begeleid. Er zijn ook foto's gemaakt, dit was uniek voor die tijd. Maar daarna hadden we het gevoel dat alles snel moest gaan en volgens de regels. Ik wilde zelf alles regelen, maar je was verplicht om dit door een begrafenisondernemer te laten doen. Jordy lag gelijk in een kistje, dus knuffelen was niet aan de orde. Het 'in huis' hebben van mijn zoon was heel belangrijk voor mij. Jordy is wel thuis geweest maar veel te kort. Begrafenisondernemer Vasse wilde het niet en bracht hem pas aan het einde van de dag. Terwijl hij de andere dag begraven werd. Ik wilde het kindje zelf wel meenemen in de auto naar huis maar dat mocht niet. Het moest met een begrafenisauto. In die tijd was er weinig informatie over hoe je moet omgaan met levenloos geboren kinderen, welke wegen je moet behandelen als je zoiets overkomt. Dit is wel beter geworden, maar toch moet je nog heel veel zelf uitzoeken. Ook wij hebben er voor gepleit dat Jordy's naam in het huwelijksboekje kwam. Hij staat er met naam in, maar niet met mooie sierletters zoals de andere kinderen en achter in het boekje. Gewoon weggestopt. Zo voelt het ook", vertelt Sophia.

Luister naar de gevoelens van ouders

"Waar ik me het meest aan geërgerd heb, is dat anderen heel goed weten hoe het moet en jou vertellen hoe je je moet voelen en soms tot negeren toe. Ik weet, het is ook vaak onwetendheid van de mensen. Maar ik wil aan iedereen het advies geven: ga niet mee in gedachten en woorden van anderen, maar luister naar de gevoelens van de ouders", vertelt Sophia. "Tegenwoordig is er veel nazorg voor de ouders, maar dat was destijds niet het geval. Je moest verder met je leven, zo hoorde het. We waren nog jong en werden geleefd. Je had je werk en we kregen nog drie kinderen. Nu de kinderen ouder zijn denk je nog vaak terug aan de situatie", vertelt Henry. "Wij hebben er niet zo veel met de kinderen over gepraat. Jordy hebben zij niet gekend. Het is iets van ons tweeën. Ook in de familie en vriendenkring werd er weinig over gepraat", vertelt Henry. "Het was een tijd van 'overleven'", vertelt Sophia.

Wat betekent inschrijving

Kinderen die rond de geboorte overlijden bestaan juridisch niet. Met de inschrijving in de Basisregistratie Personen (BRP) zijn ze erkend. De registratie is niet verplicht, maar het mag wel. Ouders krijgen de keuze, ook met terugwerkende kracht, of hun doodgeboren kind een geboorteakte krijgt. Ouders kunnen nu al een speciale, andere akte laten opmaken bij de burgerlijke stand voor een doodgeboren kind. Met de nieuwe afspraken wordt een gewone geboorteakte mogelijk gemaakt voor deze baby's. Om dit voor elkaar te krijgen, is veel moeite gedaan. Er is een jarenlange strijd gevoerd door een groep ouders van wie het kind levenloos ter wereld kwam. Beide echtparen hebben meegewerkt aan de petitie die er voor gezorgd heeft dat levenloos geboren kinderen nu kunnen worden ingeschreven. "Dat de wet vorig jaar is veranderd is erg belangrijk. Nu worden de kinderen erkend. Nu is het net of Wessel en Jordy nooit hebben bestaan. Maar de kinderen maken wel degelijk deel uit van onze gezinnen", vertellen de echtparen. "Als we ze hebben ingeschreven doet het wel iets met ons. Dan zijn we compleet", vertelt Rita. 'Dit geldt ook voor ons. Het is een erkenning. Hoewel het verlies er niet anders van wordt", vertelt Sophia.

"Ik weet niet of door deze registratie er iets verandert. De omgeving rondom de familie van het ongeboren kind verandert niet. Mensen weten niet hoe ze er mee moeten omgaan", vertelt Herman. "Ik denk dat het onderwerp bespreekbaarder moet worden gemaakt, zodat het taboe verdwijnt. Want ook anno 2019 is dit nog steeds het geval", vertelt Sophia.

Inschrijven

Ouders kunnen vanaf 4 februari een verzoek indienen bij de gemeente waar ze ingeschreven staan om hun levenloos geboren kind in de Basisregistratie Personen (BRP) op te nemen. Met deze registratie worden deze kinderen zichtbaar voor de ouders via MijnOverheid. Wanneer de geboorte heeft plaatsgevonden is niet relevant. Ook de duur van de zwangerschap is niet relevant voor de bijschrijving in de BRP. U kunt het verzoek doen als u op het moment van de geboorte in Nederland woonde en stond ingeschreven in de BRP.

Update:

Vanaf 4 februari hebben er (tot aan dit moment) in totaal zeven registraties plaatsgevonden. Meer praktische informatie over de registratie is hier te vinden: https://www.hardenberg.nl/inwoners/inwoners-vervolg/trouwen-geboorte-en-overlijden/levenloos-geboren-kind-registratie.html.